X
تبلیغات
مدیریت اجرایی واحد زاهدان
قالب وبلاگ
مدیریت اجرایی واحد زاهدان
کارشناسی ارشدواحدعلوم وتحقیقات دانشگاه آزاد زاهدان - ورودی بهمن 91 
پيوندهای روزانه
ضمن عرض سلام وخداقوت خدمت همکلاسی های گرامی؛

لطفاً جهت تهيه جزوه " ضرورت تحقيقات بازاريابي" كه آخرين اصلاحات و ويرايش برروي آن انجام شده به آدرس ذيل مراجعه و تهيه نمائيد:

آدرس : زاهدان - خيابان دانشگاه - دانشگاه ۳ - اولين ميلان سمت چپ - نبش ميلان - چاپ وتكثير دانش

خانم تجلي .

تلفن تماس : ۲۴۳۵۵۶۵ - ۰۵۴۱

* ضمناً يادآور ميشوم ؛ استادگرامي جناب آقاي دكترنظر دهمرده تأكيد داشتند اين جزوه را تهيه و صبح جمعه مورخ ۲۹/۰۱/۹۳ همراه خود سركلاس بيارين.


برچسب‌ها: ضرورت تحقيقات بازاريابي, دکتر نظردهمرده
[ پنجشنبه بیست و هشتم فروردین 1393 ] [ 9:29 ] [ محسن صناعی ]

بیانیه مشترک نماینده ولی فقیه در استان ، استاندار سیستان و بلوچستان، امام جمعه اهل سنت زاهدان و مجمع نمایندگان استان

خداوند منان را شاکریم که مردم شریف و میهمان نواز سیستان و بلوچستان مفتخر به میزبانی کاروان تدبیر و امید به هدایت اندیشمند و فاضل جناب آقای دکتر روحانی ریاست محترم جمهوری هستند .

اکنون در آستانه این سفر با گرامیداشت یاد و خاطره امام راحل (ره) و شهدای گرانقدر و تجدید بیعت با مقام عظمای ولایت ( مدظله العالی )، از عموم مردم صبور و هوشمند استان دعوت می شود تا در حماسه شکوهمند استقبال و مراسم سخنرانی رئیس جمهور مردمی خود حضور به هم رسانند. 

امید است سفر دکتر روحانی به سرزمین مرزداران غیور ، گشایشگر  افق های جدید توسعه و پیشرفت برای عزیزانی باشد که در میدان های مختلف سیاسی و اجتماعی و دفاع از نظام مقدس جمهوری اسلامی ، بزرگواری خویش را به اثبات رسانده اند. 

لذا از عموم هم استانی های فهیم ، هوشیار ، انقلابی و مهمان نواز استان  انتظار داریم در مراسمی که در مرکز ، شمال و جنوب استان انجام می شود با حضوری گرم و پرشور ، پذیرای قدوم مبارک کاروان دولت تدبیر و امید بوده و همچون گذشته طلایه دار فرهنگ غنی میهمان نوازی دراستان باشند .

 

                 عباسعلی سلیمانی                                       علی اوسط هاشمی

نماینده ولی فقیه در استان  و امام جمعه زاهدان               استاندار سیستان و بلوچستان

 

    عبدالحمید اسماعیل زهی                             مجمع نمایندگان استان سیستان و بلوچستان

  امام جمعه اهل سنت زاهدان


برچسب‌ها: نماینده ولی فقیه در استان, استاندار سیستان و بلوچستان, امام جمعه اهل سنت زاهدان و مجمع نمایندگان استان
[ سه شنبه بیست و ششم فروردین 1393 ] [ 10:22 ] [ محسن صناعی ]

استاندار سیستان و بلوچستان با اشاره به تسریع در روند احداث خط آهن چابهار، زاهدان،میلک، سرخس گفت: در سفر رئیس محترم جمهور یکی از مطالبات مهم این استان سرعت بخشیدن به روند احداث پروژه خط آهن یاد شده می باشد.

به گزارش روابط عمومی استانداری، مهندس علی اوسط هاشمی شامگاه روز دوشنبه با حضور در برنامه زنده تلویزیونی شمیم امید در شبکه هامون ضمن تشریح کامل سفر رئیس جمهور به استان اظهار داشت: سفر دکتر روحانی به استان دو روزه می باشد که روز اول در مرکز استان و روز بعد در زابل و چابهار خواهد بود.

وی با اشاره به برنامه ریزی کامل برای ارائه مطالبات پیشرفت و آبادانی استان از رئیس جمهور افزود: از ماههای گذشته نشست های بسیار زیادی در خصوص سفر دکتر روحانی به استان برگزار گردیده و مطالبات مردم استان از رئیس جمهور تنظیم گردیده که با حضور ایشان در استان تقدیم حضور خواهد شد.

نماینده عالی دولت در سیستان و وبلوچستان بر مهمان نوازی و خونگرمی مردم استان تاکید کرد و گفت: همانگونه که مردم ولایتمدار استان در انتخابات 24 خرداد سال گذشته با حضور حداکثری خود در پای صندوق های رای پایبندی خود را به نظام اعلام نمودند اینک با استقبال از رئیس جمهور محترم این حضور را به اثبات برسانند.

وی با اشاره به زمان تجمع مردم برای استقبال از دکتر حسن روحانی گفت: مراسم استقبال از رئیس جمهور راس ساعت 9 صبح روز سه شنبه از میدان خاتم الانبیا زاهدان تا ورزشگاه 17 شهریور برگزار خواهد شد.


برچسب‌ها: استاندار, دولت تدبير واميد, احداث خط آهن چابهار, زاهدان, میلک
[ سه شنبه بیست و ششم فروردین 1393 ] [ 10:16 ] [ محسن صناعی ]

استخدام بانک صادرات ایران سال ۹۳

بانک صادرات ایران به منظور تامین بخشی از نیروی انسانی مورد نیاز خود استخدام می کند. به گزارش روابط عمومی بانک صادرات ایران این بانک در استان های تهران ، آذربایجان غربی ، بوشهر،سیستان و بلوچستان و کرمان جهت تصدی شغل بانکدار (تحویلدار) از داوطلبان مرد واجدشرایط دعوت به همکاری خواهد نمود.

بر اساس این گزارش این همکاری بر اساس ضوابط آیین نامه استخدامی مربوط ، از طریق آزمون استخدامی، انجام مصاحبه ، معاینات پزشکی و … با انعقاد قرارداد کار موقت و بیمه درمان و بازنشستگی تامین اجتماعی می باشد. داوطلبان میتوانند جهت کسب اطلاعات بیشتر به سایت این بانک به نشانی www.bsi.ir مراجعه نمایند.


برچسب‌ها: استخدام, استخدام بانك صادرات ايران سال 93, بانك صادرات ايران, جذب نيرو
ادامه مطلب
[ دوشنبه بیست و پنجم فروردین 1393 ] [ 9:12 ] [ محسن صناعی ]

 

استاندار سیستان و بلوچستان گفت: رییس جمهور روزهای سه شنبه و چهار شنبه هفته جاری (26 و 27 فروردین) به سیستان و بلوچستان سفر می‌کند.

 مهندس هاشمی افزود: در این سفر ریاست محترم جمهور با مردم شهرهای زاهدان، زابل، و چابهار دیدار خواهند کرد.

 استاندار از دیگر برنامه های دکتر روحانی را دیدار با علما و ریش سفیدان منطقه بیان کرد.

 وی، نشست با ایثارگران و منتخبان سیستان و بلوچستان را از جمله برنامه های رییس جمهوری در این سفر عنوان کرد.

 همچنین بنا بر اعلام مردم استان می توانند در جریان سفر ریاست محترم جمهور به استان از طریق خط تلفن اختصاصی مشکلات و خواسته های خود را با ریاست جمهور مطرح کنند.

  برای آسان سازی هر چه بیشتر رسیدگی به در خواست های مردمی متقاضیان می توانند از طریق تلفن 111 به صورت شبانه روزی در خواستشان را مطرح کنند.

 


برچسب‌ها: سفر رییس جمهور به سیستان و بلوچستان
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 20:14 ] [ محسن صناعی ]

استاندار سیستان و بلوچستان گفت: استقبال از دکنر روحانی رییس جمهور محترم ساعت 9 صبح روز سه شنبه در میدان خاتم زاهدان با حضور مردم انجام خواهد شد.

به گزارش روابط عمومی استانداری، مهندس علی اوسط هاشمی در گفتگوی اختصاصی با واحد مرکزی خبر اظهار داشت: پس از مراسم استقبال، مردم با تجمع در ورزشگاه 17 شهریور زاهدان از سخنرانی رییس جمهور بهره مند می شوند.

استاندار گفت: رییس جمهور در روز سه شنبه  دیداری با ایثارگران و منتخبین استان ، همچنین جلسه‌ای با سرمایه گذاران و در پایان نشستی با علمای اهل تشیع و تسنن این استان خواهند داشت.

مهندس هاشمی بیان داشت: دکتر روحانی روز چهار شنبه در ورزشگاه سیستان در جمع مردم حضور خواهد یافت و بعدازظهر همان روز نیز دیداری با مردم چابهار خواهند داشت.


برچسب‌ها: رئيس جمهور, سفر به استان سيستان وبلوچستان
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 20:10 ] [ محسن صناعی ]
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 13:36 ] [ محسن صناعی ]
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 12:53 ] [ محسن صناعی ]
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 12:42 ] [ محسن صناعی ]
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 12:22 ] [ محسن صناعی ]
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 12:18 ] [ محسن صناعی ]
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 12:15 ] [ محسن صناعی ]
اطلاعیه مهم - راه اندازی مرکز مشاوره و راهنمایی؛


با عنایت به راه اندازی مرکز مشاوره و راهنمایی واحد علوم و تحقیقات زاهدان ، دانشجویانی که نیاز به مشاوره و راهنمایی در کلیه مسائل را دارند جهت ثبت نام به امور دانشجویی مراجعه نمایند.




برچسب‌ها: اطلاعيه, راه اندازي مركز, مركز مشاوره و راهنمايي
[ یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393 ] [ 11:11 ] [ محسن صناعی ]

 

 

فدراسيون فوتبال و سازمان ليگ برتر قهرماني فولاد خوزستان در سيزدهمين دوره ليگ برتر فوتبال ايران و صعود مستقيم باشگاه‌هاي نفت مسجدسليمان و پديده مشهد به ليگ برتر 93-94 را تبريک گفت.

به گزارش ورزش سه و به نقل از فدراسيون فوتبال، متن تبريک فدراسيون فوتبال و سازمان ليگ برتر به شرح زير است:

«دومين قهرماني باشگاه فولاد خوزستان در تاريخ رقابت‌هاي ليگ برتر فوتبال ايران که نشان از تلاش و همت مجموعه باشگاه فرهنگي و ورزشي فولاد خوزستان است را به مردم فوتبالدوست و پرشور استان خوزستان، کادر مديريتي و فني، بازيکنان و همه هواداران اين باشگاه تبريک مي‌گوييم.

بر همگان واضح است که باشگاه فولاد خوزستان در سال فشرده فوتبال ايران پيش از مسابقات جام‌جهاني، با تلاش و همت بازيکنانش به قهرماني ليگ برتر رسيد و با تدبير کادرفني و مديريتي توانست افتخار بزرگي براي اين باشگاه و استان خوزستان کسب کند.

فدراسيون فوتبال ايران و سازمان ليگ برتر، بار ديگر اين موفقيت را به همه دست اندرکاران و همه کساني که در اين قهرماني سهم داشته‌اند تبريک مي‌گويد و ضمن تبريک به تيم هاي نفت مسجدسليمان و پديده مشهد براي آنها در فصل آتي ليگ برتر فوتبال ايران آرزوي موفقيت مي‌کند.»

 

 


برچسب‌ها: قهرمان ليگ برتر, فولادخوزستان, ليگ سيزدهم
ادامه مطلب
[ شنبه بیست و سوم فروردین 1393 ] [ 13:34 ] [ محسن صناعی ]

 

 
 
 
 
 
 

 
 
 
 بسم الله الرحمن الرحیم

قهرمانی دلاورمردان تیم ملی وزنه برداری معلولین کشور در رقابت های جهانی را صمیمانه به رهبر معظم انقلاب، ملت شریف ایران به ویژه پهلوانان و مدال آوران عزیز و خانواده های محترم ایشان تبریک می گویم و از همه دست اندرکاران این پیروزی شیرین تشکر و سپاسگزاری می نمایم.

این پیروزی که در ادامه موفقیت‏های مردم بزرگوارمان در عرصه های مختلف حاصل شده است، مرهون تلاش و ایمان همه آحاد ملت است که امیدوارم این مسیر و افتخارات ملی در سایه همدلی و همراهی همگان تداوم یابد.

حسن روحانی
رئیس جمهوری اسلامی ایران
 

برچسب‌ها: پيام تبريك, قهرمان, تيم ملي, وزنه برداري معلولين كشور, مسابقات جهاني
[ شنبه بیست و سوم فروردین 1393 ] [ 13:24 ] [ محسن صناعی ]
باسمه تعالي

مسابقه پيامكي به مناسبت وفات حضرت ام البنين و ميلاد حضرت زهرا (سلام الله علیهما)

1-آیه تطهیر كه در شان اهل بیت رسول خدا مي باشد درکدام سوره قرآن قرار دارد؟

الف) سوره آل عمران    ب) سوره دهر                ج) سوره شوری     د) سوره احزاب

2-کوثر که یکی از القاب حضرت فاطمه زهرا (س) هست به چه معنا است؟

   الف) خیر کثیر     ب)عاشق پروردگار     ج) دریای بهشتی       د)رودپاک

3-      نام اصلي حضرت ام البنين چه بود ؟ و چرا تغيير داد؟

   الف)ام كلثوم  زيرا مادر پسران شده بود

   ب)فاطمه زيرا فرزندان فاطمه به ياد فقدان مادرشان مي افتادند.

  ج)زهرا زيرا فرزندان زهرا  به ياد فقدان مادرشان مي افتادند.

   د) فاطمه كلابيه زيرا مادر پسران شده بود

4- وقتي بشیر خبر شهادت فرزندان حضرت ام البنين را به ایشان داد، چه فرمودند؟

 الف) انا لله و انا اليه راجعون .                            ب) فرزندانم فدای حسینم باد

ج)چگونه به شهادت رسیدند ؟                               د) نفرين خدا بر آل زياد

جواب مسابقه را از طریق پیامک به شماره 30005840999967 ارسال نمایید

به   10 نفر به قید قرعه جوایز ارزنده تعلق می گیرد.

اين مسابقه مختص دانشجويان ،اساتيد و كاركنان دانشگاه علوم و تحقيقات سيستان و بلوچستان مي باشد

آخرین مهلت ارسال پیامک 1/2/93می باشد و نتایج در تاریخ 6/02/93از طریق سايت و وبلاگ دفتر فرهنگ اسلامی واحد علوم و تحقیقات سیستان و بلوچستان  اعلام خواهد شد.

لطفا نام و نام خانوادگی و شماره تلفن و کدملی و رشته تحصیلی ( در صورتی که دانشجو هستید ) را قید نمایید.

 

 

                دفتر فرهنگ اسلامي علوم و تحقيقات سيستان و بلوچستان
[ پنجشنبه بیست و یکم فروردین 1393 ] [ 9:31 ] [ محسن صناعی ]
قابل توجه دانشجویان محترم واحدعلوم وتحقیقات زاهدان:
 


این واحد در نظر دارد با همکاری دانشجویان محترم که در شرف فارغ التحصیل می باشند "جشن فارغ التحصیلی" برگزار کند

دانشجویانی که تمایل دارند جهت ثبت نام به امور دانشجویی مراجعه نمایند.


[ پنجشنبه بیست و یکم فروردین 1393 ] [ 9:30 ] [ محسن صناعی ]
[ پنجشنبه بیست و یکم فروردین 1393 ] [ 9:23 ] [ محسن صناعی ]

اطلاعیه زمان و مکان برگزاری کلاسهای واحد در سال 93(هفته اول و دوم...)

شروع كلاسها : هفته اول فروردین ماه  از تاریخ 21/01/93

رشته های:حقوق عمومی، حقوق خصوصی، حقوق جزا و جرم شناسی، جامعه شناسی، فقه و مبانی حقوق ، دکتری ادبیات

محل برگزاری کلاسها: دانشکده علوم انسانی علوم وتحقیقات واقع در دانشگاه آزاد اسلامی

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

شروع كلاسها: هفته اول فروردین ماه  از تاریخ 21/01/93

رشته های: مهندسی برق، مهندسی کامپیوتر، روان شناسی بالینی(مرتبط)، روان شناسی تربیتی(مرتبط و غیر مرتبط)، روانشناسی عمومی(مرتبط و غیر مرتبط)، آموزش زبان انگلیسی مهر92.
محل برگزاری کلاسها:واحد علوم وتحقیقات واقع در خیابان پرستار

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

شروع کلاسها: هفته دوم فروردین ماه از تاریخ 27/01/93

رشته های:علوم سیاسی، حسابداری، مهندسی کشاورزی، مهندسی معماری، مدیریت اچ اس ای،مدیریت دولتی، مدیریت اجرایی، دکتری زمین شناسی

محل برگزاری کلاسها: دانشکده علوم انسانی علوم وتحقیقات  واقع در دانشگاه آزاد اسلامی

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

شروع کلاسها: هفته دوم فروردین ماه از تاریخ  27/01/93

رشته های: روانشناسی بالینی(غیرمرتبط)، روان شناسی عمومی(مرتبط و غیر مرتبط)، روانشناسی تربیتی(مرتبط و غیر مرتبط)، مدیریت آموزشی، آموزش زبان انگلیسی بهمن91 و بهمن92

محل برگزاری کلاسها: واحد علوم وتحقیقات واقع درخیابان پرستار

 


برچسب‌ها: واحدعلوم وتحقیقات زاهدان, شروع كلاسها
[ یکشنبه هفدهم فروردین 1393 ] [ 7:25 ] [ محسن صناعی ]

 

چاه نیمه ، چاله های طبیعی بزرگی در فاصله ۵۰ کیلومتری شهر زابل و کنار روستای قلعه نوی است . آب مازاد رودخانه هیرمند توسط کانالی به آن هدایت می شود . گنجایش این مخازن ۷۰۰ میلیون متر مکعب است که به صورت دریاچه مصنوعی در آمده است .
در مواقع کم آبی ، آب شرب و قسمتی از آب کشاورزی سیستان از این دریاچه مصنوعی تامین می شود . در حاشیه آب های زلال چاه نیمه ، پارک جنگلی و باغ وحشی احداث شده که منظره زیبایی را به وجود آوردهاست و به تفریحگاهی برای مردم سیستان تبدیل شده است .

چاه نیمه مکانی است در نزدیکی زابل که از سه گودال طبیعی با عمق ده ها متر تشکیل شده است و ظاهرا آب مازاد رودخانه هیرمند ( هلمند ) به آن می ریزد ، البته یک گودال مصنوعی هم حفر شده است که تا کنون آبگیری نگردیده و دلیل آن احتمالا کمبود سرریز آب از هیرمند می باشد . آب شرب زابل ، زاهدان و تقریبا تمام استان از آن تامین می گردد . وجود این حجم آب در منطقه ای با آن آب وهوا بسیار تعجب برانگیز است . در حاشیه چاه نیمه پارک جنگلی بسیار بزرگ و زیبایی احداث گردیده که محل تفریح مردم منطقه است . ظاهرا این پارک در اختیار دانشگاه زابل است و پروژه های باغ وحش ، پرورش شترمرغ و پرورش گاو نژاد سیستانی توسط دانشگاه در آن اجرا شده است که جلب توجه می کند .

 


برچسب‌ها: چاه نيمه, زابل, استان, سيستان وبلوچستان
[ دوشنبه یازدهم فروردین 1393 ] [ 10:42 ] [ محسن صناعی ]

 

دریاچه هامون ، سومین دریاچه بزرگ ایران پس از دریاچه خزر و دریاچه ارومیه است . این دریاچه از سه دریاچه کوچک تشکیل شده است که در زمان وفور آب به هم متصل می شوند و دریاچه هامون را که تشکیل می دهند و بزرگ ترین پهنه آب های شیرین سیستان ، نقش اساسی در زندگی مردم منطقه داشته ، علاوه بر اثرات مثبت طبیعی ، اقتصادی و اجتماعی آن ، در دین زرتشت نیز تقدس خاصی دارد .

در دشت سیستان یک سری فرورفتگی ها و چاله های طبیعی وجود دارد که در ماه های مختلف به دریاچه و باتلاق و نیزار تبدیل می شود و به سه قسمت سابوری ، پوزک و هامون تقسیم می شود . وسعت کل هامون ها در زمان پرآبی ۵۶۶۰ کیلومتر مربع است که از این مقدار ۳۸۲۰ کیلومتر مربع متعلق به ایران است . با این اوصاف ، دریاچه هامون وابسته به رودخانه هیرمند می باشد و این وابستگی باعث شده تا هر گونه نوسانات در میزان آب آن ، مشکلاتی را برای کل سیستم بوجود آورد .
رودخانه هیرمند شریان اصلی ورود به هامون و همچنین رودخانه های خاشرود ، فراه ، هاروت رود ، شوررود ، حسین آباد و نهبندان به هامون می ریزند .
تیمورلنگ نیز از این دریاچه چنین یاد می کند : امیر سیستان مرا سوار بر کشتی کرد و روی دریاچه هامون گردش داد و به من گفت که در دوره رستم وسعت این دریا بیش از این بود که می بینی .
مولف حدود العالم می نویسد : دریای زره به سیستان است که گرد آن سی فرسنگ است ، اندر پهنای او هشت فرسنگ و گاه آب این دریا چندان بود که از رودی خیزد که از کرمان بگذرد و به دریای اعظم ریزد .

در سیستان دریاچه و رودخانه ی فصلی هامون و ذخایر چاه نیمه ، از اهمیت ویژه ای برخوردار است . حوزه هامون هیرمند ، دارای وسعت 34273 کیلومتر مربع است که 5/74% سطح حوزه آب ریز در سطح استان است . رودخانه هیرمند و چاه نیمه ، منبع اصلی تامین آب دشت سیستان و در حقیقت شاهرگ حیاتی منطقه سیستان است که از کوه های هندوکش و ارتفاعات بابایغما در چهل کیلومتری غرب کابل ، در افغانستان ، سرچشمه می گیرد و پس از طی مسافت 1050 کیلومتر ، وارد خاک ایران می شود . این رودخانه در مرز جریان پیدا می کند و پس از انشعاب شاخه های شیردل و نیاتک از آن ، وارد خاک افغانستان می شود ، شاخه دیگر در ناحیه جنوب شرقی خاک سیستان پس از انشعاب از طریق سد کوهک در جهت شرقی غربی ، مستقیماً وارد خاک این منطقه می گردد و در محل سد زهک دو شاخه اصلی ، در همان جهت ادامه مسیر می دهد . سد سیستان و پل نهر آب بر این شاخه ( که از طریق چاه نیمه تامین می شود . ) تعبیه شده است . این رودخانه ، نهایتا در محل لورگ باغ وارد دریاچه هامون می گردد .

کشور ایران به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و زمین شناختی فلات ایران از تعداد و تنوع بسیار بالای اکوسیستم های تالابی برخوردار است به طوری که از ۳۹ محیط تالابی تعریف نشده به جز یک مورد ، مابقی در ایران یافت می شود . بالغ بر ۲۷۰ تالاب در کشور ما وجود دارد که ۸۰ مورد آنها از وسعتی درخور توجه برخوردار هستند که می توانند در سطح بین المللی نیز مطرح باشند اما تنها ۲۲ تالاب کشور در سایت رامسر به عنوان مهمترین تالاب های بین المللی به ثبت رسیده است که به رغم اهمیت بالای این ۲۲ منطقه در سطح جهان و قرار گرفتن اکثر این مناطق در فهرست مناطق چهارگانه و تحت الحفظ سازمان حفاظت محیط زیست ، هیچیک از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست . ۷ تالاب از سوی دبیرخانه کنوانسیون رامسر در فهرست مونتروی کنوانسیون به عنوان تالاب های در معرض تهدید و تخریب ثبت شده ، در حالی که تعداد واقعی تالاب های در شرف نابودی کشور رقمی بیش از این است .

دریاچه هامون به عنوان هفتمین تالاب بین المللی جهان و بزرگ ترین دریاچه آب شیرین کشور تقریباً برای همیشه از روی نقشه جغرافیایی پاک شد . دریاچه ای که تا کمتر از دو دهه قبل هر ساله پذیرای بیش از یک میلیون پرنده مهاجر بود . با نابودی هامون ۱۵ هزار صیاد بیکار شدند و زنانی که با بهره گیری از نی های دریاچه به تولید صنایع دستی اشتغال داشتند منبع درآمد خود را از دست دادند . دامداران سیستانی با ۱۲۰ هزار رأس گاوی که تا دیروز در ۷۰ هزار هکتار از اراضی دریاچه چرا می کردند مهاجرت کردند و ۸۰۰ روستا تحت تاثیر هجوم شن های روان دریاچه قرار گرفته است . دریاچه ای که سالانه ۱۲ هزار تن ماهی از آن صید می شد امروز یک بستر خشک و تفتیده است . شاید اگر مطالعه دقیقی صورت می گرفت مشخص می شد که نابودی هامون بزرگ ترین پدیده پناهندگی و آوارگان زیست محیطی در کشور را رقم زده است . خشکسالی های سال های اخیر و عدم پایبندی افغان ها به رای کمیسیون دلتا ( کمیسیون دلتا متشکل بود از کارشناسان سه کشور کانادا ، آمریکا و شیلی که روی رودخانه هیرمند کار کارشناسی انجام دادند ) و قرارداد ۱۳۵۱ دولت ایران و افغانستان مبنی بر آزادسازی ۲۶ متر مکعب آب در هر ثانیه در رودخانه هیرمند و ضعف روابط دیپلماتیک دولت ایران در حل این معضل ، جملگی باعث شد تا امروز هامون چشم انتظار قطره ای از آب هیرمند باشد .

نام دریاچه هامون در اوستا " کانس اویا " آمده و در پهلوی " کیانسی " و در کتب فارسی " کانفسه " و در شاهنامه فردوسی " زره " آمده است . در یشت نوزدهم که نام زامیادیشت معروف است ( بند 66 ) آمده است که مرکزیت دین زرتشت ، سرزمین های پیرامون دریاچه کیانسیه است و گاهی با کلمه ( آپ ) آمیخته و بصورت ( کیانسی آپ ) آمده است . هامون اسمی است که بعد ها به این دریاچه داده شد . سابقه تاریخی این دریاچه نشان می دهد که در ایران قدیم از لحاظ مذهبی دارای تقدس بوده ، چنانکه استاد پورداوود می گوید : شرافت هامون در این است که در آینده سه پسر از پشت پیغمبر ( زرتشت ) از کنار آن ظهور خواهند کرد که هر یک به فاصله هزار سال از همدیگر پا به عرصه وجود خواهند گذاشت . بدین ترتیب بنا به تفصیل کتب تاریخی ، فروهر ها برای نگهداری نسل آینده زرتشت به دریاچه کیانسی ( هامون ) گماشته شده اند .

بنابر روایات مذهبی زرتشتیان ، عالم از بدو خلقت روح تا پایان به دوازده دوره هزار ساله تقسیم می شود که دهمین هزاره ( هزاره هوشیدر ) سپس ( هزاره هوشیدر ماه ) و در آخر ( هزاره سوشیانت ) است .

گذشته از کتب پهلوی ، به تکرار در خود اوستا ( کانس اویا ) یا دریاچه هامون محل ظهور سوشیانت خوانده شده و در فقره های 92-96 زامیادیشت آمده که سوشیانت پیک اهورامزدا پسر ( ویست تئوروئیری ) بدان هنگام که از آب کیانسی بدر آید ، گرزی پیروزمند در دست دارد .

در فقره 66 زامیادیشت چنین آمده است : فر کیانی ، از آن کسی است که شهریاری وی از آنجایی که رود هیرمند ، دریاچه کیانسیه ( هامون ) را تشکیل می دهد ، برخاسته است . آنجایی که کوه اوشیدم جای دارد و از گرداگرد آن آب بسیار از کوه ها سازیر شده است .

بسیاری از محققان معتقدند که کوه اوشیدم یا اوشیدر در سیستان است و جایی که رود هیرمند ، دریاچه هامون را تشکیل داده همانا کوه خواجه است . زیرا در دشت سیستان غیر از کوه خواجه ، هیچ پشته سنگی دیگری وجود ندارد تا هیرمند بر پیرامون آن بریزد . بنابراین کوه خواجه از روزگاران گذشته و از عهد بززگی و سرافرازی ایران ، پرستشگاه پاک دینان و مسکن پارسیان و جایگاه عبادت بزرگان دین مزدیسنا بوده و امروز نیز نزد مردم مسلمان سیستان از قداست خاصی برخوردار است . به عبارتی جشن های نوروزی کوه خواجه که بسیاری به آنها اشاره دارند ، شاید ریشه ای در زمان باستان داشته باشد ، از زمانی که معتقدان زرتشتی به انتظار ظهور سوشیانت در آن جمع می شده اند و تا به امروز نیز باقی مانده است . در زمانی نه چندان در آیین بعضی از مردم سیستان که در آبادی های کنار دریاچه هامون خانه داشتند ، این بود که شبی که فردایش نوروز بود ، دختر زیبایی را بر اشتری آذین شده سوار می کردند و به کنار دریاچه می بردند . در آنجا گروه مردان دور از اجتماع زنان و دختران به کناری می رفتند و به شادی و ساز و آواز می پرداختند و زنان دختر زیبا را که اوشیدر نام نهاده بودند ، برهنه داخل آب می نمودند و تا نیمه شب به رقص و ترانه خوانی و شور و نشاط می پرداختند . پس از آن دختر را به همان آیین به خانه باز می گرداندند . این رسم بی گمان اشارتی به باور های زرتشتیان دارد که ذکر می شود .

در مورد تولد سوشیانت ، موعود منتظر زرتشتیان ، گفته شده است که در آخر دوازدهمین هزاره ، دوشیزه ای از خاندان بهروز در دیاچه هامون خود را می شوید و آبستن می شود ، از او سوشیانت ، آخرین آفریده اهورامزدا ، روی به جهان خواهد نمود و چون به سن سی سالگی رسید امانت رسالت مزدیسنا به وی واگذار می شود . در آن روز خورشید در وسط آسمان بی حرکت می ماند و بدین وسیله ظهور سوشیانت به جهانیان بشارت داده خواهد شد.


برچسب‌ها: درياچه هامون, سيستان, زابل
[ دوشنبه یازدهم فروردین 1393 ] [ 10:39 ] [ محسن صناعی ]

 

قلعه مچی ، این قلعه و بنا های وابسته به آن در سه کیلومتری شرق حوضدار سیستان و ۶ کیلومتری شهر سوخته و ۷۰ کیلومتری جنوب غربی زابل قرار دارد . این قلعه مقر و کاخ خاندان رئیسی ، فرمانروایان جنوبی سیستان می باشد که از خشت و گل ساخته شده است . ارتفاع ایوان شمالی این قلعه از زمین ۱۰ متر و دهانه آن ۵/۷ متر پهنا دارد . در این منطقه باقی مانده یک آسیاب بادی نیز وجود دارد که نمونه های آن در دوران اسلامی و در تمام نقاط سیستان وجود داشته است .
در جنوب غربی این قلعه و به فاصله ۳کیلومتری آن تعدادی تپه کوچک وجود دارد که سفال های کشف شده مربوط به دوران پیش از تاریخ است . در این منطقه کتیبه ای از سال ۱۱۳۰ هجری قمری (1717 میلادی) مربوط به میرجعفرخان کشف شده است .
مصالح بهکار رفته در آن چینه و خشت است . این کاخ هرچند با توجه به عوامل جغرافیایی و سیاسی متروک شده است ولی همچنان به عنوان نماد هنر معماری خشت و چینه از دوران صفوی در دشت سیستان از منزلتی ویژه برخوردار است . در حال حاضر این اثر توسط میراث فرهنگی استان مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است .
منطقه حوضدار به روایت تاریخ در دوران اسلامی از تمدن و آبادانی بالایی برخوردار بود . واین دوره از اواخر دوره ساسانی آغاز شده و در دوره صفویه به اوج خود رسیده و نهایتا در دوره قاجاریه رو به افول و نابودی می رود شاهد این اوج عظمت منطقه در دوره اسلامی و خصوصا در عصر صفویه بقایایی ابنیه نیمه ویران از قبیل کاخ کاروانسرا قلعه و آسیاب های بادی متعدد و همچنین مجموعه ای از منازل مسکونی در دشت مچی می باشد مچ برگرفته از مک به معنای نخل خرما می باشد قلعه یا کاخ مچی یادمانی از اوج این دوره در منطقه است .
که مقر و کاخ فرمانروایی خاندان رئیسی از فرمانروایان تمدن جنوبی سیستان می باشد .
این کاخ به قلعه نیز معروف است یادمانی از عظمت و هنر معماری عصر صفویه محسوب می شود که در پهنه دشت سیستان در کنار سایر آثار به یادگار مانده است .
نقشه ساختمانی بصورت تقریبا مربع ( 5/39*38 ) متر و از نوع بناهای دو ایوانی و مصالح آن تماما از خشت و خام و گل بوده از دو قسمت عمده تشکیل یافته است یکی بنای اصلی کاخ یا قلعه و دیگری مجموعه معماری الحاقی پیروامون آن می باشد .
فرم و نقشه کلی بنا اصلی کاخ بصورت مربع و بخضی از آن در دو طبقه اجرا شده است ورودی اصلی بنا د ضلع جنوبی واقع شده که پس از ورود به یک فضای هشتی شکل به حیاط مرکزی راه می یابد و ایوان زیبا در قسمت شمال و جنوب حیاط مرکزی و مجموعه ای از اطاق ها تقریبا به صورت قرینه در اضلاع دیگر قرار گرفته که همگی به حیاط مرکزی راه می یابند .
ایوان شمالی عریض و مرتفع آن از زیباترین شیو های معماری و اجرای طاق و قوس در منظقه به شماره می آید که در دو طرف غرب و شرق آن دو سالن یا فضای بزرگ با پوشش گنبدی وجود دارد .
مجموعه معماری طبقه دوم بیشتر در ضلع غربی بصورت یک راهرو کم عرض با طاق نماهای هلالی شکل که در امتداد مجموعه اطلاق های طبقه فوقانی قرار گرفته است .
بنای اصلی مربع شکل کاخ بوسیله مجموعه معماری خارجی که شامل اتاق های نگهبانی و حصارهای متعدد است حفاظت می گردد .


این بنای ارزشمند دوره اسلامی به عنوان برگی از تاریه منطقه سیستان در تاریخ 9/8/1377 با شماره 2135 در لیست آثار ملی کشور به ثبت رسید و مورد حفاظت و حمایت قانونی قرار گرفت در راستای اهداف سازمان میراث فرهنگی کشور با توجه به اهمیت این اثر ارزشمند معماری دوره اسلامی عصر صفویه کار مرمت اضطراری پوشش سقف ایوان شمالیس بنا با بهره گیری از کمک های مالی و همه جانبه سازمان محترم عمران سیستان در سال های 1377 و 1376 ه ش انجام گردید ولی متاسفانه به علت نداشتن را دسترسی مناسب برای انتقال آب و مصالح و عدم وجود آبادی دارای سکنه در منطقه و محدودیت امکانات میراث فرهنگی استان کار جدی در محل انجام نشده امید است در آینده با پشتیبانی فرماندار محترم شهرستان زابل و سازمان محترم عمران سیستان با ایجاد راه دسترسی به محل و تامین اعتبار مرمتی مورد نیاز بتوانیم نسبت به مرمت این قلعه و همچنین آسیاب بادی موجود را جوار آن که نمونه ارزمشندی است از استفاده مردم منطقه از نیروی بالقوه باد اقدام نماییم شایان ذکر است که د راستای این حرکت میراث فرهنگی استان ماکت آسیاب بادی را تهیه نموده که در گزارشات بعدی نسبت به معرفی آن اقدام خواهد نمود .


برچسب‌ها: قلعه مچي, زابل, سيستان
[ دوشنبه یازدهم فروردین 1393 ] [ 10:34 ] [ محسن صناعی ]

 

کوه خواجه تنها عارضه طبیعی دشت سیستان با ارتفاع تقریبی 609 ‪ متر از سطح دریا است که در هنگام پرآبی جزیره کوچکی را در میان دریاچه هامون شکل می دهد . کوه خواجه بزرگ ترین معماری خشتی بر جای مانده از دوره " پارتیان " در منطقه سیستان قرار دارد و یکی از مهمترین آثار دوره های اشکانی ، ساسانی اسلامی است .
این بنا تنها عارضه طبیعی مرتفع در منطقه مسطح سیستان به شمار می رود و در آن کاخ ، آتشکده ، زیارتگاه خواجه مهدی و قبرستانی از دوران مختلف به یادگار مانده است .
این گدازه بازالیتی ذوزنقه ای شکل کوهی است که در حدود ۲۰ کیلومتری جنوب غربی زابل و میانه دریاچه هامون قد برافراشته است . مجموعه کوه خواجه برای نخستین بار در سال‪ ۱۹۱۶ توسط " اورل اشتین" باستان شناس معروف انگلیسی شناسایی و کشف شد .
بدنبال آن پروفسور "هرتسفلد" آلمانی طی سال های ‪ ۱۹۲۹ -۱۹۲۵میلادی به جستجو در آثار کوه خواجه پرداخت و حاصل کاوش های این باستانشناس در کتاب " سکستان ، ایران شرق باستان و تاریخ باستانشناسی ایران " آمده است .
‪۴۰سال قبل هم " گوئلینی " باستانشناس و معمار ایتالیایی کاوش های محدودی در آثار کوه خواجه انجام داد که نتایج آن را در کتابی با عنوان " معماری ایران و آثار کوه خواجه " منتشر کرد .
از حیث اعتقادی و بر اساس اسطوره های زرتشتی دریاچه هامون مقدس بوده و ظهور منجی ( سوشیانت ) از این دریاچه اتفاق می افتد .

بنابر باور های آیین مزدیسنا و اسطوره های پهلوی که بر اساس تعالیم زرتشت تدوین شده است ، در پایان هزاره دوازدهم ، برای سومین بار از خاندان " بهروز پارسا " ، دوشیزه ای به آب دریاچه هامون داخل شده و آخرین رهاننده یا " سوشیانت " موسوم به " استوت ارته " از وی زاییده می شود .

به همین لحاظ کوه خواجه نیز تقدس خاصی دارد ، سوشیانت به شکل های مختلف تقریبا در تمام متون زرتشتی و اوستایی از جمله در گاتها ، یسنا ، سروده های زرتشت و یشتها مورد اشاره قرار گرفته و شکی نیست که اشو زرتشت در کتاب اوستا به آن اشاره داشته است .
در سال ۱۳۷۰ نیز میراث فرهنگی به کار بررسی و نقشه برداری از آثار کوه خواجه پرداخت و پس از کاوش های مختلف در سال های متمادی در این محل ‪ ۱۱ اثر از دوران تاریخی مختلف کشف شد .
تزیین های معماری بکار رفته در برخی قلعه های این بنا شباهت به شیوه یونانی دارد ، سر ستون هایی به سبک دور یک با پیچ های توماری ، تزیینهای دیگری مانند گل کوچک پرپر به صورت نیلوفری (لوتوس) ، از هنر هخامنشی اقتباس شده است و بعضی از آنها به هنر بینالنهرین نیز شباهت دارد .
کوه خواجه در میان ادیان سه گانه کهن شامل اسلام ، مسحیت و زرتشت ( ایران باستان) از اهمیت و قداست زیادی برخوردار بوده است .
این کوه نام خود را از آرامگاه خواجه مهدی یکی از دوستداران خاندان علوی که مزارش بر فراز این کوه واقع شده ، گرفته است .
خواجه غلطان ، کوه نور ، کوه موعود و کوه باطنی از دیگر عناوینی است که این کوه به آنها نامیده شده است .
این بنا برای مسیحیان نیز مقدس است زیرا که آورده اند ، در زمان تولد حضرت مسیح در بیت الله سه مغ ( روحانی ) برفراز این کوه ایستاده و نظارهگر نوری که از این پیامبر خدا در هنگام تولد ساطع می شد ، بودند و آن سه به مسیح ایمان آوردند .
مقبره خواجه مهدی و قبرستانی که از دوره اسلامی ، اتاق پیر گندم دریان و اتاق بیباد در کوه خواجه باقی مانده این بنا را برای مسلمانان نیز مقدس کرده بطوری که در اعیاد مذهبی ، ملی و ایام تعطیل زایران برای زیارت به این مکان می آیند .
از مهمترین آثار بر جای مانده از دوران تاریخی در کوه خواجه " کهن دژ " ، " کک کوهزاد " و قلعه " کافران " که برخاسته از تمدن عظیم ساسانی و اشکانی است را می توان نام برد .
آتشدان ، اتاق طواف ، رواق هایی با نقاشی های دیواری زیبا و محلی که گالری نام گرفت به خاطر وجود تعداد زیادی از نقاشی های دیواری از پرتره پادشاهان ، بزرگان و داستانهای مذهبی با کادر و قابی در اطراف که در تمام نقاط اتاق خودنمایی می کند و حتی تا سقف نیز کشیده شده از جمله آثار مهم کشف شده در کوه خواجه سیستان است .
نقاشی دیواری سه مغ یا سه پادشاه ، نقش خدای " اوروس " خدای پیروزی سوار بر اسب ، نقش شاه و ملکه و تصاویری از بزرگان پارتی و برج و بارو های قلعه نیز از نقوش اصلی این بنای به جای مانده از تمدن عظیم ایرانی است .

دو نقش برجسته گلی با تصویر سه سوار بر اسب در حال حرکت در پشت هم و دیگری تصویر شیری که یورش برده بسوی فردی که سوار بر اسب است که بوسیله میخ های چوبی به دیوار نصب شده از دیگر آثار بدست آمده از کوه خواجه است .
در کاوش های انجام شده در کوه خواجه و قلعه های موجود در آن ، دیوار هایی با ارتفاع‪ ۴۰ متر که با خشت ساخته شده و بیش از یک هزار سال قدمت دارد نیز کشف شده اند .
روزگاران نه چندان دور دریاچه هامون پر آب بود و کوه خواجه به مانند جزیره ای سربر آورده از میان آب های این دریاچه از دور خودنمایی می کرد .
آن زمان کوه خواجه و قلعه اشکانی آرام گرفته بر پشته آن خوشبخت بودند .
خوشبخت از آن رو که انسان کمتر می توانست به آن دسترسی داشته باشد و همه از دور به زیارت این کوه مقدس می پرداختند .
اما به مرور زمان با استمرار خشکسالی و خشکی دریاچه هامون و نیز قهر طبعیت این بنای مهم در آستانه تخریب قرار گرفته است .
با این وجود سازمان میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی سیستان و بلوچستان این بنای عظیم را به همراه دو اثر منحصر بفرد دیگر سیستان به نام های شهر سوخته (‪ ۳۲۰۰ سال قبل از میلاد ) و دهانه غلامان ( شهر هخامنشی ) برای ثبت در فهرست آثار جهانی به سازمان علمی ، فرهنگی ، تربیتی و آموزشی ملل متحد ( یونسکو ) پیشنهاد داده است .
منطقه سیستان با جمعیت ‪ ۵۰۰ هزار نفر و دو شهرستان زابل و زهک در شمال استان سیستان و بلوچستان قرار دارد .

 

آرامگاه خواجه غلطان ، مهمترین زیارتگاه شهرستان زابل می باشد . زائرین زیادی از مردم منطقه در ایام نوروز از این مکان دیدن می کنند . این بنا در راس کوه خواجه و در جبهه شمال شرقی به شکل مسطیل ساخته شده است و شامل سردر ورودی با طاق تیزه دار و یک اطاق گنبد دار می باشد .
درون این اتاق قبری بزرگ به طول ۳ متر دیده می شود . در کتاب احیاالملوک شاه حسین سیستانی ، آرامگاه مذکور را متعلق به برادر دانیال نبی نسبت می دهد .
مرحله دوم عملیات مرمت و بازسازی آرامگاه خواجه غلطان در این شهرستان انجام شد .
در این مرحله بخش های فرسوده بنا ، کاه گل کاری نمای بیرونی ، کرسی چینی اطراف و گچکاری داخل آرامگاه انجام شد .
در مرحله دوم بازسازی آرامگاه غلطان که بر روی کوه خواجه واقع شده ‪ ۲۰۰ میلیون ریال اعتبار هزینه شده است .
همچنین با هدف جذب گردشگر و فراهم کردن امکانات رفاهی همزمان با مرمت ، کار انتقال خطوط آب و برق به بالای کوه خواجه و نورپردازی آثار باستانی این منطقه تاریخی نیز انجام شد .
مرحله نخست طرح مرمت آرامگاه خواجه غلطان که مهمترین زیارتگاه مردم در منطقه سیستان است دو سال پیش با محوطه سازی و ساماندهی بنا اجرا شد .
این مکان همواره در فصل های مختلف سال پذیرای خیل زایران ، گردشگران و علاقه مندان به آثار تاریخی و فرهنگی است .
بنای آرامگاه خواجه غلطان که درون اتاق آن قبری به طول سه متر دیده می شود بر فراز کوه ۹۰۰ متری خواجه و در جبهه شمال شرقی به شکل مستطیل ساخته شده و شامل سردر ورودی با تاق تیزه دار و اتاق گنبددار است .
به روایت شاه حسین سیستانی مولف کتاب احیاالملوک خواجه غلطان برادر دانیال نبی است که مقبرهاش در شوش قرار دارد .
در مورد پیشینه این آرامگاه و خود خواجه غلطان روایتهای متعددی در بین مردم وجود دارد . اما مشهورترین آنها این است که خواجه غلطان وقتی به سمت هرات میآمد از جانب کوهی وارد شهر هرات شد درین حال گفت که این شهر شهر اولیا است و هر چند قدم آن آن اولیایی خفتهاست پس من نمیتوانم روی آن گام بگذارم که توهین به آنان خواهد شد . پس تصمیم گرفت که غلط زنان وارد شهر شود تا به گفته خودش گام بر خاک اولیا نگذارد . و او در همین چرخش نیز جان به جان آفرین تسلیم کرد .

در قسمت شرقی آرامگاه خواجه غلطان زمینی چهار گوش به گودی یک و نیم متر و طول و عرض در حدود ۸ متر وجود دارد . در بخشی از این زمین سنگ تختی وجود دارد . بازدید کنندگان این مزار معمولا سر خود را رو یا سنگ می گذارند و دو دست خود را جلوی چشمان خود می گیرند و به توصیه مسئول این مزار سوره حمد و فاتحه را می خوانند و سپس با نیروی خود در همان حالی که چشمان خود را بسته اند سه چرخ به دور خود می چرخند پس از چرخ سوم بنا به نیرویی که تاکنون ناشناخته مانده است این چرخش ادامه پیدا می کند و فرد را در سراسر زمین به گردش می آورد بطوری که باید فرد دیگری بیاید و او را از حرکت باز دارد.


برچسب‌ها: كوه خواجه, آرامگاه خواجه قلطان, زابل, سيستان, استان
[ دوشنبه یازدهم فروردین 1393 ] [ 10:33 ] [ محسن صناعی ]



آرامگاه بي بي دوست دراستان سيستان وبلوچستان

سیستان سرزمین افسانه های تاریخ کهن ایران ، سرزمین وسیع و حاصلخیزی است که در جنوب شرقی ایران واقع شده است . از روزی که مردم ایران و از جمله سیستان ، اسلام را پذیرفتند و مرید خاندان رسالت و ولایت شدند ، اکثر نقاط این سرزمین پر از قدمگاه ها و زیارتگاه های این بزرگواران شده است .
تاریخ سیستان پر است از وقایع تلخ همچون بیماری ها ، سیل و خشکسالی که گاهی جمعیت آن را تا یک سوم کاهش می داد . آنگاه مردم به اولیا و اوصیا متوصل می شدند ، آنان را به درگاه خداوند واسطه قرار می دادند . از روزگاران گذشته در سیستان رسم شده بود هر کسی در گوشه و کنار خواب یکی از اولیا را می دید ، همانجا را نشان می کرد و به عنوان آن حضرت بنا می ساخت و به زیارتگاه مبدل می شد ، در کنار این مکان ها چند درخت گز نیز می کاشتند که دیر یا زود درخت تنومندی می شد و چه بسیار پارچه های رنگارنگ که به نیت نذر و تبرک بر شاخه های آنها بسته می شد . بعضی نیز از کوه خواجه سنگ های نسبتا بزرگ را به زیارتگاه می آوردند و گاو گوسفند و … به عنوان قربانی بر این سنگ ها ذبح می شد . اما در گوشه ای از این سرزمین زیارتگاهی واقع شده است که شاید اگر آن را از متفاوت ترین زیارتگاه های سیستان نام گذاریم چندان بیراه نرفته ایم . زیارتگاهی که ورود آقایان به آنجا ممنوع است و مزار " بی بی دوست " نام دارد . این مزار در شرق شهر زابل و در دشتی گرم و خشک بر روی تپه های باستانی قرار گرفته و بنا به عقیده عده ای متعلق به عصر اشکانیان است . گفته شده این مزار متعلق به خواهر سید اقبال است که مزارش در سیستان قدیم و افغانستان فعلی واقع شده است و به گفته مولف رساله چهل مجلس ، سید اقبال از شاگردان شیخ احمد جامی شاعر معروف ایرانی است . عده ای او را از نوادگان دختر امام حسین می دانند و عامه مردم نیز چنین اعتقاد دارند ؛
در روزگاران گذشته سیده ای با برادر خود سرگرم شبانی بوده که مردی قصد آزار او را می کند ، دختر می گریزد تا به جایگاه کنونی زیارتگاه می رسد و از فرط خستگی از رفتن باز می ماند و در این هنگام دعا می کند که ای زمین مرا دریاب و زمین نیز به خاطر پاکی و صداقت او دهان می گشاید و او درون خاک ناپدید می شود ، در حالی که گوشه ای از چادر او بیرون می ماند . از آن زمان به بعد جایگاه فرو رفتن او در زمین به زیارتگاه تبدیل می شود و پاکی و نجابت آن دختر سیده زبانزد همگان می شود .
هم اکنون روی مقبره با پارچه سبز رنگ پوشیده شده و عده ای نیز به قصد نذر و تبرک آن را می برند و در صورت اجابت درخواست شان به جای آن شال سبز رنگ دیگری پهن می کنند .
یک درخت کهنسال گز در کنار مقبره چنان ریشه دارد که گویی مقبره را در بر گرفته است و مردم برای این درخت نیز احترام بسیاری قائل هستند و کسی اجازه ندارد به این درخت آسیب برساند و یا شاخه ای از آن را جدا کند و معتقدند اگر فردی چنین کاری انجام دهد ، حتما به او ضرر و زیان خواهد رسید و سزای بی احترامی خود را خواهد دید . بنا به اعتقادات موجود ، مردان حق ورود به محوطه مقبره را ندارند و این در حالی است که مردان نیز به این زیارتگاه اعتقاد زیادی دارند و حاجت های خود را از سوی زنان به " بی بی دوست " می رسانند . عروس و داماد های منطقه نیز به رسم موجود ، روز سوم پس از ازدواج ، برای دعا و درخواست خوشبختی در زندگی به زیارت این مکان می روند و چنانچه نذری به گردن داشته باشند ادا می کنند و برای تداوم خوشبختی در زندگی در نزدیکی مقبره شمع روشن می کنند که تقریبا همیشه شمع های بسیاری در بی بی دوست در حال سوختن است .
آرامگاه بی بی دوست در بین مردم سیستان و بلوچستان و استان خراسان جنوبی و نیز عده ای از مردم افغانستان ، دارای اهمیت خاصی است و معتقدان زیادی دارد .
آرامگاه بی بی دوست در بین مردم استان و استان مجاور ( خراسان ) و نیز عده ای از مردم افغانستان ، دارای اهمیت خاصی است و معتقدان زیادی دارد . بیماران بسیاری نیز با مراجعه به این زیارتگاه شفا یافته اند ، بویژه بیماران لاعلاج که از درمان نزد پزشکان ناامید شده اند ، آخرین امید های خود را در این مکان ها جستجو می کنند و هنگامی که شفا می یابند ، از مراجعان دائمی این زیارتگاه ها می شوند .

 

 http://vefagh.co.ir/tourist/tourist_s.php?tourist=321

 


برچسب‌ها: آرامگاه, بي بي دوست, زابل, سيستان
[ دوشنبه یازدهم فروردین 1393 ] [ 10:25 ] [ محسن صناعی ]

آتشکده کرکویه در استان سیستان و بلوچستان

آتشکده کرکویه با کرکوشاه ، این آثار و همچنین آثار تخته پل در میان کنگی شهرستان زابل ، در غرب روستای خمک و هشت کیلومتری تپه منطقه شهرستان و در میان زمین های باتلاقی سیستان و نزدیک مرز ایران با افغانستان قرار دارد . تخته پل ، پل آجری بوده است که به نوشته استخری ، راه زرنک ( سیستان ) و هرات را به هم متصل می کرده است .
کرکوشاه یا کرکویه ، عبارت است از بقایای یک آتشکده مربوط به دوران هخامنشی ، که شامل یک دیوار خشتی – چینه ای از یک برج دفاعی شهر باستانی است . این آثار شامل تعدادی از بناه های بزرگ و کوچک است . این بخش دارای تالاری به طول ۱۱ متر و عرض ۸/۵ متر است .
کرکویه توسط نویسندگان دوران اسلامی در کتب قدیمی تشریح شده است . استخری کرکویه را نخستین راهی می داند که سیستان را به هرات متصل می کند و بنا به گفته همین جغرافی نویس کرکویه در سه فرسنگی زرنج یا زرنک ( سیستان ) واقع شده است .
یاقوت حموی نیزدر باره آتشکده کرکویه نوشته است شهری از سیستان بوده و آتشکده ای که نزد زرتشتیان محترم شمرده می شد در آنجا قرا داشت .
آتش کرکویه را به کیخسرو نسبت داده اند و کرکویه تا سده هفتم هجری آبادان بوده است . بر اساس توصیفات مورخان دوران اسلامی ، این بنا دارای دو قبه بزرگ و بر هر قبه شاخی چون شاخ گاوی بزرگ ساخته بودند و آتشگاه در زیرآن دو قبه قرار داشت .
این آتشکده تا قرن 17 هجری که قزوینی آن را وصف کرده است بسیار خرم و زیبا بوده است ساخت آن به روزگار کیخسرو باز می گردد که بسیار کهن است .

http://vefagh.co.ir/tourist/tourist_s.php?tourist=313


برچسب‌ها: آتشكده كركويه, استان سيستان وبلوچستان, سيستان
[ دوشنبه یازدهم فروردین 1393 ] [ 10:22 ] [ محسن صناعی ]

سه کوهه در استان سیستان و بلوچستان

سکوهه یا سه کوهه ، یکی از آبادی های بسیار قدیمی سیستان و مربوط به دوران قاجار است که در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی زابل واقع شده است . بنای اصلی آن از سه قسمت به هم پیوسته ارگ جنوبی ، ارگ شمالی و ارگ میدانی تشکیل شده است .

ارگ جنوبی
شامل یک حیاط مرکزی با مجموعه ای از اتاق ها در اطراف و یک ایوان بلند و باریک در ضلع شمالی می باشد و متعلق به حاکم آن زمان بوده است .

ارگ شمالی
این قسمت معروف به فلک سر ( ملک سار ) است و از وسعت کمتری نسبت به ارگ جنوبی برخوردار است . این قسمت استراحتگاه حاکم و همرا او بوده است . نمای بیرونی چند ضلعی و تمام سطح گنبد و طاق ها ی آن پوشیده است .

ارگ میدانی ( میدان مرکزی )
قلعه نسبتاً بزرگی است که حدفاصل ارگ جنوبی و ارگ شمالی است و در داخل آن اتاقهایی وجود دارد که جایگاه خادمان و محافظان حاکم بوده است .

ویژگی معماری
مصالح مورد استفاده از کاه گل ، خشت خام و ملاط های گچ و خاک می باشد .

یکی از نکات قابل تامل در این بنا معماری کهن آن است نشان دهنده بخشی از تاریخ معماری این منطقه را در حدود 300 سال به تصویر می کشد .
بنای مذکور در مرکز روستای سه کوهه بر بالای تپه ای نسبتا مرتفع که گردا گرد آن را دشتی نسبتا هموار قرار گرفته است قرار دارد .
این بنا در زمینی مرتفع و مستطیل شکل با مساحت 3700 متر مربع که تنها راه ورودی آن قسنت شرق است که با یک سراشیبی تند به میدان روستا راه پیدا می کند، ورودی دیگر آن در قسمت غربی است که نسبتا تخریب گشته و در میان خانه های روستا محصور گشته است .

وجه تسمیه :
سه کوهه در لهجه محلی سکو تلفظ می گردد . این نام بنا بر نظر بعضی افراد گرفته شده از کلمه سکایی یا سکاها است . ولی این نظر در مقابل نظریه ایی که بنا به اظهارات افراد محلی ، گفته می شود مردود است . و بنا به اظهارت ، این منطقه زمانی به خاطر در مسیر قرار داشتن آب رودخانه زیر آب بوده و بعدها بخاطر تغییر مسیر رودخانه هیرمند بتدریج خشک شده و از زیر خاک بیرون آمده ابتدا این سه برآمدگی از آب بیرون آمده و به صورت سه جزیره در بین اب نمایان بوده که مردم به این دلیل به آن سکوهه یا سکوا می گویند و بر روی آن بنایی از خود بیادگار گذارده اند .

تاریخچه اثر :
قلعه سه کوهه یکی از قلعه های معروف سیستان می باشد که در دوران افشاریه تا اواخر دوران ناصر الدین شاه قاجار آباد و معمور بوده و به عنوان آخرین کرسی نشین سیستان به ثبت رسیده است . بنیانگذار آن خاندان سرابندی بوده است که در فرایند مهاجرت در دوره نادر شاه وارد سیستان می شوند . اوج حیات سیاسی و نظامی این قلعه مربوط به زمان ناصر الدین شاه قاجار است بگونه ایی که در جریان تکاپو های استعماری دولت انگلستان و جدا سازی بخش هایی از ایران نقش بازدارنده مهمی را ایفا نموده و در لشکرکشی به هرات نقش فعالی را عهده دار بوده است .

( سردار علیخان سربندی ) اولین کسی بود که به حکومت مرکزی دولت ایران گردن نهاد و پرچم ایران را در سال 1231ه .ش برفراز قلعه سه کوهه بر افراشت . حاکم قلعه در زمان افشاریه میر قنبر خان بوده و پس از وی میر کوچک خان که قلعه جنوبی به نام اوست و فرزندانش لطفعلی خان و بعد برادرش علیخان که حاکمان بعد سیستان هستند که علیخان اولین کسی است که نسبت به ایران اظهار تابعیت کرده و دختر بهرام میزرا یکی از شاهزاده خانم های ایرانی را به همسری گرفت و به خانواده سلطنتی متصل شد که برج فلک سر را برای این نو عروس بپا کرد .

پس از علیخان که توسط برادرزاده اش ( تاج محمد الدین سردار پردل خان ) در برج فلک سر به قتل رسید . دیگر جانشینان سربندی ها بطور محلی حکومت کردند و حکومت از این خاندان گرفته شد و به امرای قائن داده شد ولی سربندی ها بطور محلی حکومت کردند .

شواهدی بدست آمده که در این قلعه ضرابخانه سکه بوده که در آن زمان بنام حاکم سکه ضرب می شد .

موقعیت اسقرار قلعه :
بنای مذکور در مرکز روستای سه کوهه بر بالای تپه ‎ای نستا مرتفع که گرداگرد آن را دشتی نسبتا هموار فرا گرفته است قرار دارد این بنا در 33 کیلومتری جاده زابل به زاهدان طول جغرافیا 28 ، 26 ، 61 و عرض 44 ، 46 . 30 قرار گرفته است . از شمال غربی به قلعه سام و از شمال شرقی به دشت هایی که صورت نیم دایره‎ای بزرگ روستا را فرا گرفته و از جنوب به روستای دل ‎آسا و از غرب به اراضی روستای لوتک می‎ رود می گردد .

این بنا را می ‎توان پس از کوه خواجه یکی از بلند ترین عارضه در دشت سیستان ذکر کرد که توسط بشر ساخته شده است . این بنا در زمینی مرتفع و مستطیل شکل با مساحت 3700 متر مربع که تنها راه ورودی آن قسمت شرقی که با یک سراشیبی تند به میدان روستا راه پیدا می ‎کند ، ورودی دیگر آن در قسمت غربی است که نسبتا تخریب گشته و در میان خانه ‎های روستا محو گشته است . قابل ذکر است ارگ سوس که در واقع سومین برآمدگی یا سومین کوه این اثر است با مساحت 2000 متر مربع در قسمت شمال غربی قلعه به فاصله حدود 20 متر قرار دارد که در حال اضر بصورت مسکونی از آن استفاده می ‎شود که گمان می رود و از شواهد چنین به نظر م‎آید که روزگاری این ارگ و قلعه لبه هم پیوسته بوده اند .

تاریخچه اثر :
اگر بخواهیم از قدمت قلعه گفته باشیم باید به گذشته بسیار دورتر و قبل از نادرشاه برگردیم . خود سه کوهه همانطوری که گفته شد از قبل وجود داشته است و بعنوان یکی از شهر های بزرگ سیستان مطرح بوده است . در زمان نادرشاه افشار چون جمعیت منطقه سیستان کم بوده است جهت افزایش جمعیت منطقه ، نادرشاه مایل بوده در مدت کوتاه بر جمعیت سیستان بیفزاید، از روش کوچ اجباری استفاده کرد و فرمان داد صدها خانوار از اقوام سربندیهای قبایل چادر نشین ایالت شیراز را به آنجا بفرستند رئیس قبیله میرقنبر تحت عنوان کلانتر در سکوهه مستقر شد .
در این زمان هر چند که جمعیت سیستان چندان زیاد نیست اما از نژادهای گوناگونی تشکیل شده است که عبارتند از ایرانی‎های بومی منطقه سربندیها که به فرمان نادرشاه به این ناحیه نقل مکان کرده اند .
جانشینان میرقنبر عبارت بودند از پسرش میر کوچک سپس نوه اش محمدرضاخان و بالاخره میرخان . به علت کم توجهی حکومت فتحعلی شاه به این منطقه دور افتاده تقریبا بطور مستقل عمل می‎کرد او به پیروی از همسایگان بلوچ خودش بیش از پیش به زمین هایی دست گذاشت که به قبایل کیانی تعلق داشت و او پس از مرگ پنج فرزند بر جای گذاشت ، محمود رضا خان ، علیخان ، شاهنوازخان ، سردار محمد و محمدرضا ، محمد رضا هم از لحاظ عرف و هم از لحاظ شرع رییس قبیله به شمار می آمد .
بنابراین او بدون هیچ مخالفتی میراث پدری را تصاحب کرد اما چون هفت پسر از خود باقی گذات و برای پسر ارشدش لطفعلی خان ارجحیت خاصی قایل بود با صلب امتیاز از برادر خود علیخان و بر خلاف آداب و رسوم رایج منطقه وی را به جانشینی خود منصوب کرد .

علیخان اولین کسی بود که تسلیم حکومت ایران شد و پرچم ایران را روی سه کوهه به سال 1852 میلادی برافراشت ، علیخان رییس
طایفه سربندی نسبت به ایران اظهار تابعیت نموده و با ازدواج با یک شاهزاده خانم ایرانی مقتخر گردید . ( دختر بهرام میرزا )
و پس از بازگشت به سیستان برج گوشه شمالی سه کوهه را جهت اقامتگاه نوعروس و همسر تازه خویش برپاساخت وآن را برج فلک سر نامید .
پایان حکومت علیخان سرابندی :
یکی از رویداد های مهمی که در منطقه سیستان در آن زمان رخ داده بود این بود که علیخان سربندی به دست پسر عموی خود تاج محمد دین سردار پردل خان در برج فلک سر به قتل رسیده بود . این واقعه یکی از رویداد های مهم این ناحیه بوده است که بیلو شرح مفصلی از آن را در گزارشات مـأ موریت در سیستان ذکر کرده است .
بدین طریق بود که علیخان سربندی دوران حکومتش در سیستان به پایان رسید وسردار پردل خان جای او را گرفت ، که حکومت او تا حدود یکصد سال پیش ( اواخر قاجاریه ) ادامه داشته است .
گفتنی ها حاکی از آن دارد که در آنجا 1200 خانه گلی وجود داشته است و در نقشه های جغرافیا سه کوهه را به منزله یکی از بزرگ سیستان ضبط کرده اند که حدود بیش از هزار نفر جمعیت و 50 سرباز درآنجا مستقر بوده است . بر اساس پرس وجویی که از کهنسالان روستا به عمل آمده میگویند در این قلعه سکه ضرب میشده است و همینطور چاهی در ضلع جنوبی قلعه وجود دارد که به هنگام جنگ جسدها را داخل آن می انداختند، این چاه بسیار عمیق بوده به طوریکه هنگامیکه اهالی سنگ در آن میانداخته اند صدای آن شنیده نمی شده است امروزه از این نقطه چاله ای باقی مانده است که خاک آن را پر مرده است .
به هر حال این قلعه بخشی از تاریخ سیستان است که مسایل سیاسی و اجتماعی زیادی درآن رخ داده است و بخشی از تاریخ چند صد ساله اخیر سیستان را یدک می کشد .

http://vefagh.co.ir/tourist/tourist_s.php?tourist=212

 


برچسب‌ها: سه كوهه, زابل, سيستان, استان, تاريخچه
[ دوشنبه یازدهم فروردین 1393 ] [ 10:19 ] [ محسن صناعی ]

 

 دهانه غلامان شهرشگفت انگیز

جایی که مردم محلی از آن با نام دهانه غلامان یاد می کنند ، شهری در 44 کیلومتری شهرستان زابل است که بیش از چهار دهه پیش به یاری طوفان شن یسیار بزرگی که در این ناحیه رخ داد ، پس از قرنها از زیر خروارها خاک سر برآورد. محوطه باستانی دهانه غلامان یکی از مهمترین محوطه های باستانی دوران هخامنشی در نیمه شرقی ایران است. ظاهرا چون این دهانه یا تنگه یکی از راه های ورودی به فلات ایران به شمار می رفته است، 
                   
شهر دهانه غلامان در سال 1960 توسط یک باستان شناس ایتالیایی کشف شد.این شهر در دوره حیات خود دارای محله های مسکونی ، ساختمان های بزرگ عمومی ، معبد ، محله صنعتی ، خزانه و غیره…بوده است. امروزه آثار باقی مانده از این شهر در طول بیش از 1/5 کیلومتر و پهنای بین 300تا 800 متر پراکنده اند. طی بررسی ها 27 ساختمان شناسایی شده اند که یک چهارم آنها را ساختمان های بسیار بزرگ با مساحت 2500 تا 3500 متر مربع تشکیل می دهند و ساختمانهای اداری شهر هستند. در کنار این ساختمان های بزرگ بناهای کوچکی هستند که احتمالا محل زندگی سرایدار آن ساختمان بوده است. بقیه بنا ها نیز ساختمان های مسکونی هستند.

بناها در ردیف های نسبتا منظم ساخته شده و به دلیل وزش بادهای 120 روزه که همواره از شمال غربی به جنوب شرقی می وزند ، درهای ورودی کلیه ساختمانها یا در ضلع جنوبی ساختمان قرار دارند و یا در مقابل آنها بادشکنی تعبیه شده است. همچنین دیواره های اصلی ساختمان ها با خشت های مستحکم ینا شده و اتاقها نیز دارای سقفهای هلالی و گنبدی شکل بوده اند. تفاوت مصالح بکار رفته در این شهر با سایر شهرهای دوره هخامنشی در این است در ساخت بناها در آن دوران اکثرا از سنگ استفاده می شد ولی در ساخت بناهای شهر دهانه غلامان خشت ، چوب درختان منطقه و حصیر بکار رفته است. سفالهای کشف شده از دهانه غلامان متعلق به دوره هخامنشی است. کشف سر پیکانهای مفرغی آن دوره و نیز قطعهء گچ کاری تزئینی به شکل اشک که منحصرا از آثار هنری دوره هخامنشی است، از دیگر موارد است. همچنین وجود یک معبد یا بنای مقدس با 3محراب متعلق به اهورامزدا ، میترا و آناهیتا و وجود آثار آتش و قربانی در این شهر با باورهای مذهبی هخامنشیان هم خوانی دارد. با توجه به نبود آثار دیوارهای دفاعی و قلعه و آثاری که بتوان آنها را به سدهای پیش از پنجم و ششم میلادی و یا پس از آن نسبت داد ، متوجه می شویم که عمر شهر کوتاه بوده است. بر این اساس شهر دهانه غلامان عمری 200 ساله داشته است.

از سوی دیگر با توجه به اندک ردهای به جامانده در شهر می توان نتیجه گیری کرد که شهر سریع اما با آرامش و بطور منظم تخلیه شده است و در متروک شدن آن عوامل خارجی مثل جنگ و آتش سوزی دخالت نداشته اند. بر این اساس باستان شناسان سه عامل را در ترک شهر مهم می دانند: 1-تصمیم سیاسی 2-طوفان عظیم شن 3-خشک شدن ناگهانی بستر رودخانه ای که به شهر آب می رسانده است.به نظر می رسد که سومین عامل بهترین فرضیه است. ظاهرا پس از اینکه ساکنان اصلی  شهر را ترک می کنند ، بیابان گردان و چوپانان برای مدتی به صورت فصلی از آن استفاده کرده و درقسمت هایی از بناها تغییراتی به وجود آورده اند. سپس شنهای روان به تدریج ساختمانهای آنرا برای مدتی بیش از 2000 سال از نظرها پوشاند.

ساختمانها و آثار به جا مانده در شهر دهانه غلامان:

 با توجه به ابعاد بناها و گستردگي آنان در سطح شهر؛ مشخص است كه شهر اصلي و اوليه گسترده تر از آني بوده كه امروزه ديده مي شود. پيمايش درسطح زمين و آزمايش بقاياي ساختمان ها؛ بزرگي واستحكام آن ها؛ نشان ازوجود شهر بزرگي مي دهند كه به خاطر فرسايش ناشي از وزش بادهاي شديد و طوفان هاي شن ازبين رفته است. بقاياي موجود اين شهر از دو گروه ساختمان اصلي و تعدادي بناهاي منفرد تشکیل شده است. يك قسمت شهر در بخش غربي و در درازاي آبراهه اي كه شن هاي متحرك آن را پركرده اند قرارداشته وبخش ديگر يعني قسمت شرقي شهر به دوبخش برابر تقسيم مي شد و آثار آن تا جائي كه به نام قبر زرتشت خوانده مي شود‌٬ ادامه داشته است. دراين دو بخش تعداد 27 بناي قابل تشخيص وجود دارد. اين بناها چه ازنظر بزرگي اندازه و چه ازنظر نقشه و تركيب اتاق ها و ساير اجزاي معماري قابل توجه اند. ساختمان هاي شماره 1 و2 و3 در بخش شرقي وشماره هاي 15 و16 و17 و21 و22 در شمال آبراهه قديمي و در بخش غربي شهر واقع شده اند. اين ساختمان ها داراي كاربرد همگاني؛ مذهبي و اجتماعي بوده اند. بناهاي متوسط و كوچك و سكونتي شهر در محله مسكوني و غرب ساختمان شماره 3 قرار دارند.
در بخش جنوبي و در فاصله حدود2 كيلومتري شهر؛ آثار و بقاياي بناي بزرگي وجود دارد كه از آن با نام بناي نظامي يا پادگان نامبرده شده است. ديوارهاي بزرگ و حجيم اين بناي بزرگ مربع شكل؛ تقريبا 200 متر درازا و حدود 3 الي4 متر پهنا دارند.
در بناي ساختمان هاي دهانه غلامان دقت زيادي به كاربرده شده است. بناها در رديف هاي نسبتا منظمي ساخته شده اند و به دليل وزش بادهاي 120 روزه كه همواره از شمال غربي به سوي جنوب شرقي مي وزند؛ درهاي ورودي كليه آن ها يا در ضلع جنوبي ساختمان ها قرار دارند و يا درمقابل آن ها باد شكني تعبيه شده است. ديوارهاي اصلي ساختمان ها با خشت هاي مستحكم بنا شده و اتاق ها داراي سقف هاي هلالي شكل و راست گوشه هستند و از قواعد معماري و زيبايي پيروي مي كنند. شهر دهانه غلامان عمر بسيار كوتاهي بين 150 تا200 سال درسده هاي ششم وپنجم پيش از ميلاد داشته است. ازآنجايي كه اين شهر با برنامه ريزي پيش بيني شده و نقشه قبلي و اهداف خاصي بنا شده؛ نمونه قابل توجهي براي مطالعه روند تاريخ شهرسازي در ايران دوران تاريخي به شمار مي رود.

تاكنون هيچ كتيبه يا نوشته اي از اين شهر بدست نيامده تا نام باستاني شهر با قاطعيت كامل روشن شود اما پژوهش هاي ايران شناسان نشان داده كه اين جا حداقل براي مدت كوتاهي مركزسياسي؛ اداري واجتماعي و يا به سخن ديگ رپايتخت درانگيانا يا درانجاناي هخامنشي بوده و مطابق با زرنكاي كتيبه هاي به جامانده اين سلسله؛ شهرزرين كتزياس وايزيدورخاراكسي مورخان يوناني بوده است. 

شهر دهانه غلامان در سال 1960 توسط يك باستان شناس ايتاليايي به نام توزی كشف شد.اين شهر در دوره حيات خود داراي محله هاي مسكوني، ساختمان هاي بزرگ عمومي، معبد، محله صنعتي، خزانه و غيره … بوده است. طي بررسي ها 27 ساختمان شناسايي شده اند كه يك چهارم آنها را ساختمان هاي بسيار بزرگ با مساحت 2500 تا 3500 متر مربع تشكيل مي دهند و ساختمان هاي اداري شهر هستند. در كنار اين ساختمان هاي بزرگ بناهاي كوچكي هستند كه احتمالا محل زندگي سرايدار آن ساختمان بوده است. بقيه بنا ها نيز ساختمان هاي مسكوني هستند.

      ديواره هاي اصلي ساختمان ها با خشت هاي مستحكم ينا شده و اتاق ها نيز داراي سقفهاي هلالي و گنبدي شكل بوده اند. اینکه هنوز ( به غیر از دهانه غلامان ) شهری از دوران هخامنشی یافت نشده را می توان با دو دلیل پاسخ گفت.

۱. بسیاری از شهر های دوران هخامنشی احتمالا در دوره های بعد مورد استفاده قرار گرفته است. به همین دلیل چیزی از آن ها باقی نمانده است.

۲. در دوران هخامنشی به غیر از سازه های شاهانه٬ مابقی سازه ها از خشت ساخته می شد. خشت نیز به رغم استحکام و شرایط مناسبی که دارد نمی تواند بیش از ۲۰۰۰ سال باقی بماند. به این ترتیب نباید انتظار داشت شهری از این دوران باقی بماند. شاهد این موضوع شهر پارسه در حوالی تخت جمشید است. از این شهر تنها برخی سردر هائی که سنگی بوده اند در جای جای شهر به جا مانده و نمامی منازل مسکونی نابود شده اند. در اینجا دهانه ی غلامان استثناست. مقادیر عظیم شن های روان بیابان این شهر زیبا را در دل خود نگاه داشت تا امروز آن را به ما تحویل دهد.

سفال هاي كشف شده از دهانه غلامان متعلق به دوره هخامنشي است. كشف سر پيكان هاي مفرغي آن دوره و نيز قطعه گچ كاري تزئيني به شكل اشك كه منحصرا از آثار هنري دوره هخامنشي است، از ديگر موارد است. همچنين وجود يك معبد يا بناي مقدس با 3 محراب متعلق به اهورامزدا، ميترا و آناهيتا و وجود آثار آتش و قرباني در اين شهر با باورهاي مذهبي هخامنشيان هم خواني دارد. با توجه به نبود آثار ديوارهاي دفاعي و قلعه و آثاري كه بتوان آنها را به سدهاي پيش از پنجم و ششم ميلادي و يا پس از آن نسبت داد، متوجه مي شويم كه عمر شهر كوتاه بوده است. بر اين اساس شهر دهانه غلامان عمري 200 ساله داشته است.

      از سوي ديگر با توجه به اندك آثار باقيمانده در شهر مي توان نتيجه گيري كرد كه شهر سريع اما با آرامش و بطور منظم تخليه شده است و در متروك شدن آن عوامل خارجي مثل جنگ و آتش سوزي دخالت نداشته اند. بر اين اساس باستان شناسان سه عامل را در ترك شهر مهم مي دانند: 1-تصميم سياسي 2-طوفان عظيم شن 3-خشك شدن ناگهاني بستر رودخانه اي كه به شهر آب مي رسانده است.به نظر مي رسد كه سومين عامل بهترين فرضيه است. ظاهرا پس از اينكه ساكنان اصلي  شهر را ترك مي كنند ، بيابان گردان و چوپانان براي مدتي به صورت فصلي از آن استفاده كرده و درقسمت هايي از بناها تغييراتي به وجود آورده اند. سپس شن هاي روان به تدريج ساختمان هاي آن را براي مدتي بيش از 2000 سال از نظرها پوشاندند. 

 

نامهاي مختلف شهر دهانه غلامان

     داريوش بزرگ در كتيبه بيستون خود از جايي بنام زرنك (Zaranka) ياد مي كند. تاريخ نگاران يوناني نيز در متون خود از شهري به نام زرين یاد  مي كنند كه همان زرنگك است. در مورد محل و موقعيت اين شهر در بين تاريخ نگاران اختلاف است و اين نام حداقل به سه مكان داده شده است: 1-نادعلي 2- دهانه غلامان 3- زاهدان كهنه.

 

     نادعلي كه در فاصله 25 كيلومتري به دهانه غلامان قرار دارد، امروزه جز كشور افغانستان است و ظاهرا پيش از شكل گيري دهانه غلامان هم وجود داشته است. ظاهرا طوفان شن موجب مهاجرت مردم از نادعلي به دهانه غلامان مي شود و بعدها با متروك شدن آن شهر ، ساكنان اين شهر زندگي خود را در نقطه ديگري از سيستان به نام شهرستان از سر مي گيرند. به اين ترتيب مي توان شهر دهانه غلامان را با زرنگك ، زرنكا و زرين انطباق داد.

 

ساختمانهاي مذهبي شهر

     در اين شهر بنايي وجود دارد كه به احتمال زياد كاربرد مذهبي در اين شهر 2500 ساله داشته است. اين بناي چهار گوش با وسعت 2500 متر مربع داراي 36 اتاق شيب دار با يك حياط مركزي است. اتاق هاي اين ينا تنگ و باريك و كم نور هستند ، شرايط بهتري را براي حفاظت از مواد غذايي فراهم آورده اند. اين ساختمان در اصل مكاني براي توليد موادي بوده كه در مراسم مذهبي مورد استفاده قرار مي گرفته اند. در حياط اين بنا، چهار انبار به شكل اتاق هاي دراز و كم ارتفاع وجود دارد كه تصور مي شود به عنوان سردخانه براي نگهداري مواد غذايي مورد استفاده قرارمي گرفته اند. در تعدادي از اين اتاق ها، تاسيسات مختلف از جمله پنج آسياب، كوره، انبار هاي كوچك براي نگهداري مواد اوليه، وسايل و ابزار كار مانند سنگ ساب، سنگ آسياب، ابزار سايش و غيره …يافت شده است. از سنگ ساب براي نرم كردن و ساييدن دانه هاي روغني استفاده مي كردند و پس از اينكه روغن آن گرفته مي شد ، مواد داخل ظرف هاي سفالي ريخته و در اتاقهايي كه مجهز به كوره و اجاق بوده حرارت مي دادند. سپس محصول نهايي را در ليوان هاي سفالي ريخته و در سردخانه نگاه مي داشتند.

  

      در يكي از اتاق هاي اين بنا نيز سكو  و يا محرابي به ارتفاع 7 ساتني متر از كف زمين كشف شد كه محل شكرگزاري مواد توليد شده اي بوده كه در مراسم مذهبي مورد استفاده قرار مي گرفته اند. در اتاق هاي اين ساختمان حدود يكصد ليوان سفالي كشف شد كه همگي داراي اثر مهر سازنده ليوان ها بودند. تعداد كل سفالها پيدا شده در دهانه غلامان حدود 50 هزار قطعه است كه تعداد زياد اشيا حاكي از بالا بودن  سطح اقتصادي جامعه ساكن در دهانه غلامان است.

نقاشي هاي دهانه غلامان: 

    در جريان عمليات كاوش ، دو نمونه اثر نقاشي بي نظير بر روي ديوارها كشف شد. در نخستين نقاشي شهر صحنه اي از شكار است كه طي آن حاكم و يا اميري بر كالسكه مكعب شكل  نشسته و كالسكه توسط يك اسب قوي هكيل كشيده مي شود. يك سوار با تير و كمان در حال تعقيب گراز بزرگي است. اين سوار داراي كلاه و يا نوعي تاج قرمز رنگ است. خاطر نشان مي شود كه گراز حيوان بومي منطقه سيستان بود. اين نقاشي در ارتفاع حدود 90 ساتني متري از كف زمين و در ابعاد 35 ×120 ساتني متري با رنگ سياه بر ديواره يكي از اتاقهاي اين بنا نقش بسته و يا نقاط سيفد و رنگي تزئين شده است. اين نقاشي شباهت زيادي به اثر مهر دايوش بزرگ در شهر تب (Tabes ) در مصر دارد كه هم اكنون اين مهر در موزه بريتانيا نگهداري مي شود.

      در دومين نقاشي كشف شده نيز اثري بصورت كنده كاري شده بر بالاي يك درگاهي و زير سقف يك اتاق در ابعاد 50×40 ساتني متر نقش بسته است. در اين تصوير يك اسب روبروي پلكاني ايستاده و پلكان به يك ساختمان منتهي مي شود و انساني بالاي اين پلكان ايستاده است. گفته مي شود كه در بخشهاي ديگري از اتاقها اين ساختمان نيز آثار پراكنده اي از نقاشي به چشم مي خورد كه متاسفانه توسط موريانه ها از بين رفته است. به راستي چند شهر باستاني ديگر ممكن است در زير لايه هاي شن اين منطقه مدفون شده باشند.

 

فايل دانلود

 


برچسب‌ها: دهانه غلامان, شهر شگفت انگيز, دوره هخامنشي, زابل, سيستان
[ دوشنبه یازدهم فروردین 1393 ] [ 10:11 ] [ محسن صناعی ]
 

در روزگاران دور که بشر تازه یک‌جا نشین شده بود، شهری در سیستان پدید آمد که به گفته‌ی باستان‌شناسان به لحاظ بافت شهری، جمعیت، برنامه ریزی شهری و ... اولین شهر جهان بود. شهر سوخته و تمدن هوشمند و خلاق آن با بیش ازپنج‌هزار سال قدمت، به‌عنوان بزرگ‌ترین استقرار شهرنشینی در نیمه‌ی شرقی فلات ایران، نمونه‌ای منحصر به ‌فرد و حکایت‌گر واقعی علم، صنعت و فرهنگ گذشته‌های دور این مرز و بوم می‌باشد.

شهر سوخته در ۵۶ کیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان و در حاشیه جاده زابل - زاهدان واقع شده است. این شهر در ۳۲۰۰ سال قبل از میلاد پایه گذاری شده و مردم این شهر در چهار دوره بین سال‌های ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ قبل از میلاد در آن سکونت داشته اند. محوطه باستانی شهر سوخته در هزاره دوم و سوم قبل از میلاد، توسط مهاجرانی كه از چهار گوشه به ‌آن مهاجرت كرده‌اند، بنا شده است.سند یا کتیبه ای که نام واقعی و قدیمی این شهر را مشخص کند هنوز به دست نیامده و به دلیل آتش سوزی در دو دوره زمانی بین سال های 3200 تا 2750 قبل از میلاد «شهر سوخته» نامیده می شود.«کلنل بیت» یکی از ماموران نظامی بریتانیا از نخستین کسانی است که در دوره قاجار و پس از بازدید از سیستان به این محوطه اشاره کرده و نخستین کسی است که در خاطراتش این محوطه را شهر سوخته نامیده و آثار باقیمانده از آتش سوزی را دیده است. پس از او «سر اورل- اشتین» با بازدید از این محوطه در اوایل سده حاضر، اطلاعات مفیدی در خصوص این محوطه بیان کرده است. بعد از او شهر سوخته توسط باستان‌شناسان ایتالیایی به سرپرستی«مارتیسو توزی» از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ مورد بررسی و کاوش قرار گرفت.شهر سوخته دارای تشکیلات مرتب و منظمی بوده و از بعد سازمان‌دهی اجتماعی نیز جزو شهر‌های پیشرفته‌ی زمان خود بوده است. وجود نظام مرتب و منظم آب‌رسانی و تخلیه‌ی فاضلاب، دانش پزشکی پیشرفته و صدها عامل دیگر بر اهمیت این منطقه افزوده است.

این شهر از نادرترین شهرهای باستانی است که در آن، زنان عهده دار امور مالی خانواده‌شان بوده‌اند.بر مبنای یافته‌های باستان شناسان شهر سوخته ۱۵۱ هکتار وسعت دارد و بقایای آن نشان می‌‌دهد که این شهر دارای پنج بخش مسکونی واقع در شمال شرقی شهر سوخته، بخش‌های مرکزی، منطقه صنعتی، بناهای یادمانی و گورستان است که به صورت تپه‌های متوالی و چسبیده به هم واقع شده اند. هشتاد هکتار شهر سوخته بخش مسکونی بوده است.شهر سوخته مرکز بسیاری از فعالیت‌های صنعتی و هنری بوده، در فصل ششم کاوش در شهر سوخته نمونه‌های جالب و بدیعی از زیورآلات به دست آمد.  در جریان حفاری‌های فصل های گذشته در شهر سوخته مشخص شد که با توجه به صنعتی بودن شهر سوخته و وجود کارگاه‌های صنعتی ساخت سفال و جواهرات در این منطقه، ساکنان شهر سوخته از درختان موجود در طبیعت محوطه برای سوخت استفاده می‌‌کرده اند. در شهر سوخته انواع سفالینه‌ها و ظروف سنگی، معرق کاری،انواع پارچه و حصیر یافت شده که معرف وجود چندین نوع صنعت، به ویژه صنعت پیشرفته پارچه بافی در آنجاست. تاکنون ۱۲ نوع بافت پارچه یکرنگ و چند رنگو قلاب ماهیگیری در شهر سوخته به دست آمده و مشخص شده مردم این شهر با استفاده از نیزارهای باتلاق‌های اطراف هامون سبد و حصیر می‌‌بافتند و از این نی‌ها برای درست کردن سقف هم استفاده می‌‌کردند. صید ماهی و بافت تورهای ماهیگیری نیز از دیگر مشاغل مردمان شهر سوخته بوده است. شهر سوخته بدون شک جز شهرهای بسیار پیشرفته زمان خود بوده است. اینک به برخی از این پیشرفت های شگفت انگیز اشاره می کنیم:

نخستین چشم مصنوعی جهان

برای نخستین بار در شهر سوخته یك چشم مصنوعی متعلق به 4800 سال پیش كشف شد. این چشم مصنوعی متعلق به زنی 25 تا 30ساله بوده که در یکی از گور های شهر سوخته مدفون شده بوده است.جمجمه زن صاحب چشم مصنوعی شهر سوخته چشم مصنوعی روی جمجمه او دیده می‏شود.

چشم مصنوعی یافت شده در چشم چپ او کار گذاشته شده و با وجود گذشت زمان نزدیک به 4500 سال از ساخته شدن آن هنوز سالم است.جنس این چشم مصنوعی یافت شده هنوز بطور کامل مشخص نشده است اما به نظر می رسد در ساخت آن از قیر طبیعی مخلوط به نوعی چربی جانوری استفاده شده است.در روی این چشم مصنوعی ریزترین مویرگ‌های داخل چشم توسط مفتول‌‌های طلایی به قطر كمتر از نیم میلی‌متری طراحی شده‌اند. مردمك این چشم در وسط طراحی شده و تعدادی خطوط موازی كه تقریباً یك لوزی را تشكیل می‌دهند در پیرامون مردمك دیده می‌شود.سرپرست گروه باستان شناسي شهرسوخته سيد منصور سيد سجادي  :براي نخستين بار در شهر سوخته يک چشم مصنوعي پيدا شد . مطالعات اوليه نشان داده اند که چشم چپ زن تنومند مدفون در قبر شماره 6705 مصنوعي بودهاست . همين مطالعات نشان مي دهند که زير طاق ابروي زن مذکور آثار آبسه ديده مي شود. به علت طول زمان زيادي که بخش زيرين اين چشم مصنوعي با پلک چشم در تماس بوده است آثار ارگانيکي پلک چشم نيز در روي آن مشهوداست . جنس و ماده اي که چشم مذکور با آن ساخته شده است هنوز به دقت روشن نشده و تشخيص آن به آزمايشهاي بعدي موکول شده است اما به نظر مي رسد که چشم مزبور از جنس قير طبيعي که با نوعي چربي جانوري مخلوط شده است ساخته شده است . در روي اين چشم مصنوعي ريز ترين مويرگهاي داخل کره چشم توسط مفتول هاي طلايي به قطر کمتر از نيم ميلي متر طراحي شده اند مردمک چشم در وسط طراحي شده و جز از آن تعدادي خطوط موازي که  تقریباً يک لوزي را تشکيل مي دهدند درپيرامون مردمک ديده مي شود از دو سوراخ جانبي واقع در دو سوي اين چشم مصنوعي جهت نگهداري و اتصال آن به حدقه چشم استفاده مي شده است . بررسي هاي انسان شناسانه نشانداده که به احتمال بسيار زياد زن مزبور داراي سني بين 25 تا 30 سال بوده و دو رگه (سياه و سفيد) بوده است . اشياء پيدا شده در اين قبر دو قسمتي عبارت بوده اند از ظرفهاي سفالي ، مهرهاي تزييني ، يک کيسه جرمي و يک آينه مفرقي . قدمت اين قبر و چشم مصنوعي به حدود 2800 سال بيش ازميلاد و 4800 سال پيش از اين مي رسد . مطالعه جهت دستيابي به اطلاعات بيشتر در اين مورد چشم و اسکلت ادامه دارد.

جراحی مغز

یکی شگفت‌انگیزترین یافته‌‌های این شهر، پیدایی نشانه‌های کهن‌ترین جراحی مغز درشهر سوخته است. جمجمه‌ای از دختر دوازده یا سیزده ساله که در 4800 سالپیش، پزشکان آن دیار برای درمان بیماری هیدروسفالی (جمع شدن مایع درجمجمه) بخشی از استخوان جمجمه او را برداشته و جراحی کردند که مدت‌ها بعد از این عمل زنده مانده است.


اسكلت كامل پيدا شده از يك دختر 14 ساله كه مورد جراحي مغز قرار گرقته است...چهره اين دختر توسط اندام شناسان باستان شناس در تصوير فوق باز سازي شده است.

محل كشف اسكلتهاي مورد جراحي قرار گرفته به همراه وسایل زینتی و چندکوزه


خط کش 5 هزار ساله

در طی کاوش های انجام گرفته در شهر سوخته یک خط کش ساخته شده از چوب آبنوس کشف شد. دکتر سید منصور سید سجادی، سرپرست هیات باستان‏شناسی شهر سوخته درباره خط کش کشف شده گفت: این خط کش به طول 10 سانتیمتر با دقت نیم میلیمتری و از جنس چوب آبنوس است. کشف خط کش در شهر سوخته زابل نشانگر این است که ساکنان این شهر باستانی دارای پیشرفت های زیادی در زمینه علم ریاضیات بوده اند.

قدیمی ترین تخته نرد جهان

از گور باستانی موسوم به شماره 761 کهن ترین تخته نرد جهان به همراه 60مهره ی آن در شهر سوخته پیدا شد. این تخته نرد بسیار قدیمی تر از تخته نردی است که در گورستان سلطنتی «اور» در بین النهرین پیدا شده بود.

تاس های بازی كشف شده به همراه تخته نرد در شهر سوخته

این تخته نرد از چوب آبنوس و به شکل مستطیل است. روی این تخته نرد، ماری که ۲۰ بار به دور خود حلقه زده و دمش را در دهان گرفته، نقش بسته است. این تخته نرد ۲۰ خانه بازی و ۶۰ مهره دارد. مهره ها که در یک ظرف سفالی در کنار تخت نرد قرار داشتند از سنگ های رایج در شهر سوخته یعنی از لاجورد، عقیق و فیروزه است.


نخستین انیمیشن جهان

باستان شناسان هنگام کاوش در گوری 5 هزار ساله جامی را پیدا کردند که نقش یک بز همراه با یک درخت روی آن دیده می شود. آن ها پس از بررسی این شی دریافتند نقش موجود بر آن برخلاف دیگر آثار به دست آمده از محوطه‌های تاریخی شهر سوخته، تکراری هدفمند دارد، به گونه‌ای که حرکت بز به سوی درخت را نشان می دهد. هنرمندی که جام سفالین را بوم نقاشی خود قرار داده، توانسته‌ است در 5 حرکت، بزی را طراحی كند كه به سمت درخت حركتو از برگ آن تغذیه می کند.

 

باستان‌شناسان با نزدیک كردن این تصاویر به یكدیگر موفق شدند نمونه‌ای ازیك تصویر متحرك را در قالب یك فیلم 20 ثانیه‌ای به دست آورند.
سرپرست تیم كاوش در شهر سوخته درباره كشف اخیر خود گفت: «حركت بز به سوی درخت و تغذیه او از برگ درختان در 5 حركت مصور شده است. در این تصاویر نه تنها بز به سمت درخت حركت می‌كند، بلكه جهش وی و پریدن بز روی برگ درختان كاملا دیده می‌شود.»
به گفته این باستان‌شناس، بز از جمله حیواناتی است كه در رسیدن به ارتفاعات تبحر داشته و می‌تواند با یك حركت جهشی به سمت بالا حركت كند. هنرمن دنقاش شهر سوخته‌ای، با دقت و زبردستی موفق به تصویر كردن جهش این بزشده است.
از این جام برای نوشیدن استفاده می‌شده است. ارتفاع این جام 10 سانتی‌متر است و روی یك پایه استوار شده است «سجادی» درباره منحصر به فرد بودن این تصاویر در دنیای باستانی گفت: «تاكنون در دوره‌های پیش از تاریخی چنین تصاویری دیده نشده و ما برای اولین بار به این تصویر در شهر سوخته برخورد كرده‌ایم. در بسیاری از ظروف، اشكالی را می‌بینیم كه تنها تكرار شده‌اند، اما حركتی در آنها دیده نمی‌شود. تحقیقات ما نشان داده  است كه این نقش، قدیمی‌ترین ایده مردمان باستان برای ارایه «تصویر متحرك» و به تعبیر امروزی «انیمیشن» است.»
از دیگر اشیای مهم از میان هزاران شی یافت شده، می‌توان از سفال با امضای سفال‌گر بر روی آن، چکش، سوزن، شهرک‌های مسکونی و ساختمان‌های همه‌گانی هم‌چون آپارتمان، بذر خربزه، حبوبات، ماهی خشک کرده، برنج، زیره، کوره‌های سفالگری، کوره‌های ذوب فلزات، دکمه، تبر، بندکفش، قلاب، شانه سر، طناب، سبد، گل مو، قاب‌های چوبی، کفش، کمربند و ... نام برد.

گورستان شهر سوخته

شهر سوخته نام بقایای دولت شهری باستانی در ایران است که در ۵۶ کیلومتری زابل و در حاشیه جاده زابل-زاهدان در شرق ایران در استان سیستان و بلوچستان واقع شده‌است. شهر مزبور در روی آبرفت های مصب رودخانه هیرمند به دریاچه هامون و زمانی در ساحل آن رودخانه بنا شده بود. دورهٔ بنای این شهر بزرگ با دوره برنز تمدن جیرفت مقارن است و ایرانیان در حدود ۶۰۰۰ سال پیش در این شهر زندگی می‌کرده‌اند.

گفته می‌شود، شهر سوخته پیشرفته‌ترین شهر جهان قدیم بوده‌است و حتی بسیار پیشرفته‌تر از دولت شهر کرت که سینوهه در کتاب خود از آن یاد کرده‌است. به اعتقاد برخی باستان‌شناسان اگر بخواهیم به معنای کامل و دقیق شهر سوخته توجه کنیم، این شهر را باید یکی از قدیمی‌ترین شهرهای دنیا دانست، یکی دیگر از دلایل این نام (شهر سوخته )این است که به شکل نا مشخصی از بین رفته و خالی از جمعیت شده (حساس) مجله ملی شماره ٧

 

 براي ديدن عكس هاي شهر سوخته به آدرس نگارخانه مهر در ذيل مراجعه كنيد:

http://www.gallery.mehremihan.ir

 


برچسب‌ها: شهرسوخته, سيستان, زابل, تاريخچه انيميشن, تاريخچه خط كش
[ یکشنبه دهم فروردین 1393 ] [ 14:36 ] [ محسن صناعی ]

 

    برای نخستین بار در شهر سوخته یک چشم مصنوعی پیدا شد. مطالعات اولیه نشان داده‌اند که چشم چپ یک زن تنومند مدفون در قبر شماره ۶۷۰۵ مصنوعی بوده‌است. همین مطالعات نشان می‌دهند که زیر طاق ابروی زن مذکو آثار آبسه دیده می‌شود. به علت طول زمان زیادی که بخش زیرین این چشم مصنوعی با پلک چشم در تماس بوده‌است آثار ارگانیکی پلک چشم نیز در روی آن مشهود است. جنس و ماده‌ای که چشم مذکور با آن ساخته شده‌است هنوز به دقت روشن نشده و تشخیص آن به آزمایشهای بعدی موکول شده‌است اما به نظر می‌رسد که چشم مزبور مخلوطی از جنس قیر طبیعی با نوعی چربی حیوانی است. در روی این چشم مصنوعی ریزترین مویرگهای داخل کره چشم توسط مفتول‌های طلایی به قطر کمتر از نیم میلی متر طراحی شده‌اند مردمک چشم در وسط طراحی شده و مجزا از آن تعدادی خطوط موازی که تقریبا یک لوزی را تشکیل می‌دهند در پیرامون مردمک دیده می‌شود. از دو سوراخ جانبی واقع در دو سوی این چشم مصنوعی جهت نگهداری و اتصال آن به حدقه چشم استفاده می‌شده‌است.

 

خبرگزاری میراث فرهنگی _ گروه میراث فرهنگی_حسن ظهوری_ سرپرست کاوش‌های باستان‌شناسی شهر سوخته از اتمام نخستین مراحل مطالعات چشم مصنوعی شهر سوخته خبر داد و گفت:«با توجه به وزن مخصوص این شیی، به صورت کلی به نظر می‌رسد ماده اصلی چشم مزبور قیر طبیعی مخلوط با چربی جانوری بوده است.»

 

دکتر "منصور سجادی" که به عنوان نخستین سخنران نمایشگاه "جلوه‌هائی از ایران" در رم بخشی از اطلاعات به دست آمده از چشم مصنوعی شهر سوخته را ارایه کرده است، در گفت و گو با میراث خبر افزود:« در نمایشگاه "جلوه‌هائی از ایران" که به ابتکار رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا و همکاری موزه ملی هنرهای شرقی شهر رم در ایتالیا برگزار شد، شگفتی‌های نخستین چشم مصنوعی جهان که سال گذشته در شهر سوخته به دست آمد، ارایه شد.»

 وی که بر اساس اطلاعات به دست آمده از کاوش های شهر سوخته درباره نخستین چشم مصنوعی به دست آمده تا کنون ،در این نمایشگاه سخنرانی کرده ، در این مورد به CHN گفت:« نخستین مراحل مطالعات چشم مصنوعی شهر سوخته به پایان رسیده است. چشم مصنوعی تدفین شماره 6705 یک شیء نیمکره بوده که داخل چشم چپ زن مدفون کار گذاشته شده بود. مطالعات مقدماتی انسان شناسی انجام شده روی جمجمه این فرد نشان می‌دهد زیر طاق ابرو و داخل حدقه چشم چپ وی آثار آبسه وجود داشته است.»  

 

 سجادی افزود: «برخی از بقایای احتمالی ارگانیکی به سبب طول زمان زیادی که بخش زیرین این چشم مصنوعی با پلک در تماس بوده، در قسمت صاف پشت چشم دیده شده است البته به سبب نبود امکان مطالعات آزمایشگاهی نمی‌توان این نکته را کاملا تائید کرد و همین مسئله درباره جنس و ماده‌ای که چشم مذکور با آن ساخته شده نیز صادق بوده و تشخیص آن به آزمایش‌های بعدی موکول شده است.»

 

به گفته سرپرست کاوش‌های باستان‌شناسی شهر سوخته با توجه به وزن مخصوص این شیی، به صورت کلی به نظر می‌رسد ماده اصلی چشم مزبور قیر طبیعی مخلوط با چربی جانوری بوده است.

 

سجادی با بیان شگفتی‌های ساخت چشم مصنوعی که قدمت آن به بیش ‌از 4000 سال پیش می‌رسد به میراث خبر گفت: «روی این چشم مصنوعی ریز ترین مویرگ های داخل کره چشم توسط مفتول‌های طلائی به قطر کمتر از نیم میلی متر طراحی شده‌اند. مردمک چشم در وسط آن طراحی شده و جز از آن تعدادی خطوط موازی که تقریبا یک لوزی را تشکیل می‌دهند در پیرامون مردمک دیده می‌شود.»

 

وی افزود: «آثار بسیار کمی از رنگ سفید به شکل لکه های بسیار کوچکی   روی بخش سفیده چشم وجود دارد. احتمال می رود این رنگ سفید در زمان استفاده از این شیی روی تمامی بخش صلبیه چشم وجود داشته و بعدا به مرور زمان از بین رفته است.»

 

به گفته سجادی از دو سوراخ جانبی واقع در دو سوی این چشم مصنوعی جهت نگهداری و اتصال آن به حدقه چشم استفاده می شده است.

 

سرپرست کاوش‌های باستان‌شناسی شهر سوخته می گوید همچنین به نظر می رسد کیسه چرمی موجود در سبد حصیری که در گور یافت شده است نوعی "قاب عینک" بوده که در مواقع مورد نیاز، مثلا هنگام خواب، از آن برای نگهداری چشم مزبور استفاده می شده است.

 

سجادی افزود:«بررسی های انسان شناس نشان داده به احتمال بسیار زیاد زن مزبور بین 28 تا 32 ساله بوده است و با آنکه از نظر کلی زنان شهر سوخته جزو کوتاه قدان محسوب می شوند این زن با 180 سانتی متر بلندی، بلند قدترین زن پیدا شده در شهر سوخته تلقی می شود.»

 

به گفته سرپرست کاوش‌های باستان‌شناسی شهر سوخته این قبر از نظر گاهنگاری متعلق به فازهای 9-8 استقرار در شهر سوخته یعنی حدود 2900 تا 2800 پیش از میلاد است.

 

به اعتقاد سجادی با آنکه پیشتر نمونه هائی از چشم مصنوعی در خاورمیانه و مصر پیدا شده اند اما این نمونه ها متعلق به اواخر هزاره سوم هستند و به این ترتیب چشم مصنوعی شهر سوخته قدیمی ترین نمونه شناخته شده در جهان به شمار می رود.

 

سجادی همچنین در این جلسه سخنرانی شایعه مهاجرت این زن از شبه جزیره عربستان را که در یکی از جراید خارجی منتشر شده،ساخته و پرداخته خبرنگار دانست.

 

وی در پاسخ به پرسش یکی از حاضران در باره اصل و نژاد این زن گفته است: « بدون شک این زن از اهالی شهر سوخته بوده است، هرچند به خاطر تفاوت های بسیار خصوصیات فیزیکی وی با زنان شهر سوخته امکان دارد از برخی مناطق جنوبی ایران به شهر سوخته مهاجرت کرده باشد ، اما با توجه به استفاده قیر در شهر سوخته و مهارت جواهر سازان این شهر، بدون شک چشم در همین مکان ساخته شده است.»

 

نمایشگاه جلوه هائی از ایران به ابتکار رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران درایتالیا و همکاری موزه ملی هنرهای شرقی شهر رم در تاریخ 30 اردیبهشت با حضور معاونت وزارت ارشاد اسلامی و سفیر جمهوری اسلامی ایران و تعدادی ازمقامات فرهنگی ایتالیا برگزار شد.

 

در کنار این نمایشگاه مجموعه سخنرانی‌هائی در باره موقعیت زنان در تاریخ با عنوان زن از اسطوره تا واقعیت نیز ایراد شد و لباس های سنتی و جواهرات محلی بانوان ایرانی در محل این موزه به نمایش در آمد. 

  مفتول هاي طلائي ، مويرگ چشم مصنوعي زن شهر سوخته بوده است.

 فايل دانلود

 


برچسب‌ها: چشم مصنوعي, شهرسوخته, منطقه سيستان, زابل, استان سيستان وبلوچستان
[ یکشنبه دهم فروردین 1393 ] [ 14:1 ] [ محسن صناعی ]

 

ميراث معنوي و مردم شناسي سيستان

 

نژاد

پيش از ورود و استقرار آريايي ها در سيستان، نژادهاي بومي در اين منطقه مي زيسته اند و بعد از آن مردم ساکن در اين منطقه از نژاد آريايي هستند که بهتر از ساير نقاط، زبان و خصوصيات کلي ايرانيان دوره هخامنشي را حفظ کرده اند. اين قوم نجيب قرنهاست که در اين خاک مقدس زندگي نموده اند و در واقع نژاد آريايي تکامل خود را در دشت سيستان طي نموده است. اقوام سيستان و زابلي بخش عظيم طوايف سيستان را تشکيل مي دهند. با توجه به سير مدنيّت در اين منطقه و دلايل متعدد ديگر در دوره هاي مختلف از طوايف شيرازي، عرب، بلوچ، قايني، افغان و هندي به سيستان مهاجرت نموده اند.

 زبان و گويش

محققين گويش مردم سيستان را يکي از چهار زبان متروک پارسي عهد باستان ياد کرده اند. لهجه سيستاني به زاولي معروف است و از بهترين نمونه هاي بازمانده گويش سيستاني سرود آتشکده کرکويه سيستان است. در سال 254 هجري قمري يعقوب ليث صفاري اولين دولت مستقل ايران را بعد از اعراب در سيستان بنياد نهاد، وي زبان پارسي دري را زبان رسمي ايران نمود که تا کنون رسميت دارد.

 خط

کاوش بايتان شناسي در شهر سوخته سيستان روشن نمودکه هنگام شکوفايي اين فرهنگ در 3200 سال قبل از ميلاد مسيح خط نگارگري در سيستان رواج داشته است. از جمله گل نگاره ذوزنقه اي شکلي است که از آغاز دوره ايلامي در لايه دهم شهر سوخته پيدا شده است. در دوره هخامنشي، خط رايج در منطقه خط ميخي بود، خط اوستايي نيز در بعضي از سکه هاي آن زمان ديده شده است. بعد از شهرياري يعقوب ليث، زبان و کتابت رايج در سيستان پارسي دري و پهلوي بود.

 موسيقي سنتي

موسيقي برگرفته از حکمت معنوي و مولود فرهنگ اصيل اين ديار و داراي قدمتي کهن است. در موسيقي سازي، انواع سازهاي محلي از جمله قيچک، ني، دايره، سرنا و ساز و دهل استفاده مي گردد که توسط هنرمندان بومي در خود منطقه ساخته ميشد و در کنار موسيقي آوازي و مقامي که برگرفته از احساسات و فولکلور مردم است در رديفها و آواها به صورت دوبيتي ها (سيتکها) رباعيها، لالاييها و به مناسبتهاي مختلف اجرا مي گردد.

رقص شمشير از نمونه هاي شاخيص موسيقي سازي و آوازي در منطقه است که ضمن داشتن شهرت جهاني با شور و اشتياق خاصي در جشنها و مراسم آييني اين ديار برگذار ميگردد.

 بازييها و ورزشهاي محلي

کشتي کچ گردان (kach) :  خاستگاه ديرينه اي در سيستان دارد و بسياري از فنون آن اکنون در کشتي آزاد که ورزش ملي ايران است اجرا مي گردد.

کودّي (kavade) : از بازيهاي محلي و اصيل سيستاني است، هم اکنون به عنوان ورزش بومي و رسمي، شهرت بين المللي يافته و در بيشتر مسابقات برگذار ميگردد.

خسو (khoso) : شنا، چوک بازي، چوب بازي و رقص شمشير مناسکي آييني که از قدمت و اعتبار ويژه اي در سيستان برخوردار است در بيشتر جشنها برگذار مي گردد.

 پزشکي سنتي

اولين جراحي جمجمه که با موقيت در شهر سوخته که در حدود 5200 سال قبل انجام شده است قدمت پزشکي سنتي را در سيستان نشان ميدهد. رستم زاد يا اولين سزارين و اولين بيهوشي براي جراحي به نقل از شاهنامه در سيستان اتفاق افتاده است.

شکسته بندي و حجامت قدمت ديرينه اي در اين منطقه دارد و استفاده از گياهان دارويي مرسوم است.

 معماري

يکي از جاذبه هاي سيستان، معماري و بهره گيري مثبت از فرايند چرخه طبيعت در ساخت مسکن است که به بهترين شکل در زندگي مردم نمود دارد.

 فرهنگ عامه

تمدني که اکنون در سيستان شاهد آن هستيم رهاورد مشعلي تابناک است که طي هزاران سال سينه به سينه از نسلي به نسل ديگر رسيده است و شامل فرهنگي اصيل در قسمتهاي مختلف زندگي و فولکلور منطقه مي باشد.

 آيين ها و مراسمات

در سيستان آيينها برگرفته از اقليم و طبيعت منطقه، اعتقادات و طبقات اجتماعي مردم است و به مناسبتهاي مختلف انجام مي شود از جمله :

- آيين ها در موقع کار :

1- مراسم حشر : آيين کهن لاي روبي بستر رودخانه هيرمند است که حاکي از يک نوع تعاون و همبستگي منطقه اي و تبلور عيني اتحاد در حل معضلات است که هنوز هم در منطقه انجام مي گردد.

2- مراسم جشن گندم : جشن و پايکوبي به مناسبت برداشت گندم و شکرگذاري از درگاه ايزد ممنان است که با رقص و پايکوبي خاص سيستاني براي هر تازه واردي بسيار جذّاب ميباشد.

- آيينهاي مذهبي : عيد فطر، عيد غدير، عيد قربان و مبعث پيامبر صلوات الله عليه، تولد حضرت علي عليه السلام، مراسم آييني نمه شعبان که مردم در اين روز به زيارت اهل قبور رفته و يک نوع شيريني محلي به نام چلبک درست ميکنند، مراسم سحر خواني و رمضان خواني در شبهاي ماه مبارک رمضان و مراسم عزاداري در ماه محرم با اجراي تعزيه و سوگواري.

- آيين هاي ملي : نوروز و جشن سيزده بدر مردم به زيارت کوه خواجه و ساير زيارتها مي روند، جشن مي گيرند و شادي مي کنند، مراسم آيينهاي بسيار زيبايي نيز در هنگام تولد و ازدواج اجرا ميگردد.

 ادبيات شفاهي

ضرب المثلها، چيستان، افسانه هاي کهن، داستانهاي حماسي و اشعار محلي است که ريشه در اعتقادات و باورهاي سنتي و اصيل مردم دارد.

هنر موسيقي استان

يکي از منابع ذيـقـيمت موسيقي هـر کشور آهـنگ هـا و نغـمات و ترانه هايي است که در نقاط مختـلف آن مملکـت، خاصه در دهـات، قصبات دور از شهـر به وسيله مردم بومي و روستايي خوانده مي شود و چون اين نوع موسيقي کـمتـر تحـت تاثـير افـکار مردم شهـر نـشـين واقع شده، طبـيعي تر و به موسيقي حقيقي و اصيل و قديمي آن کشور نزديکـتر است؛ جمع آوري آنهـا عـلاوه بر اينکـه باعـث حـفـظ و نگـهـداري آنهـا است، کمکي هـم به تحـقـيق درباره مخـتصات آن مـمـلکـت مي کـند، و چـگـونگي و کـيفـيت آن را معـلوم مي نمايد. 

فرهنگ، هنر و صنايع دستي

  فرهنگ از دو جز فر و هنگ تشکيل شده که بالا آوردن ، جلو بردن و نيز جايگاه نور معني شده است صاحبنظران بر اين عقيده هستند که فرهنگ، نظامي است نسبتا منسجم متشکل از اجزايي غير مادي شامل : ارزشها ، هنجارها ، نمادها ، باورها ، اعتقادات ، آداب ورسوم ، دانش واطلاعات رايج وهنرها واجزايي مادي شامل : کالاهاي مصرفي ، ابزارها ( فناوري ) ميراث فرهنگي نسبتا مشترک بين اعضاء يک گروه اجتماع يا جامعه که از طريق يادگيري از نسلي به نسل ديگر منتقل مي شود وموجبات رشد وتعالي انسان را فراهم مي آورد.

 استاد علامه جعفري عقيده دارد که در هر تعريفي از فرهنگ بايد عناصر بايستگي وشايستگي ، کمال ترقي معنوي ف مادي ، کرامت ، جيثيت ، شرف ذاتي انسان ، حيات شايسته وآزادي مسئلانه وعدالت در اجراي حقوق وقوانين مد نظر قرار گيرد .از اين رو ايشان در تعريف فرهنگ گفته اند فرهنگ عبارت است از کيفيت يا شيوه هاي بايسته وشايسته براي ان دسته از فعاليتهاي حيات معنوي ومادي انسان ها که مستند به طرز تعقل سليم واحساسات صعود کرده آنان در حيات معقول تکاملي باشد.

 بي شک زيباترين وپرمعناترين تجلي فرهنگ (culture) در هنر (Art) است اما ، ايرانيان باستان هنر ( = هونر ) را متشکل از هو ونره مي دانستند وآن را انسان نيک –نيک زن ونيک مرد – معنا کرده اند اما ترديدي نمي توان داشت که اگر فرصتي چند ساله براي محققي شيفته وعلاقمند واهل فن براي جمع اوري تعاريفه ارائه شده از هنر قابل شويم چند کتاب پر حجم وقطور هم براي جمع اوري انچه که بزرگان صرفا در تعريف هنر گفته اند کفايت نمي کند چرا که در اين تعاريف برخي بر تقليد از طبيعت پاره اي بر ارتباط مستقيم هنر با جريانات روحي وفکري انسان گروهي بر اهميت واعتبار هنرمند بعضي بر ضرورت پرهيز از تقليد صرف از طبيعت و... تاکيد کرده اند ضمن آن که برخي از اهل فن هم گفته اند که اساسا انسان نمي تواند چيزي را خلق کند بلکه هنر صرفا وتنها وجه ديني قايلند ايشان گفته اند دين دري است به طرف عالم ديگري که بايد باشد وهنر پنجره اي است به آن دنيان او همچنين معتقد است که هنر تجلي غريزه آفريدگاري انسان است وتجلي روح انسان که از کمبود عالم مي نالد ونمايشگر آفرينشهاي اوست تا آن را تکميل کند ومي افزايد هنر قلم صنع فرزندان ادم است که از بهشت به زمين افکنده شد ومي کوشد که زمين زشت وافسرده را به گونه بهشتي که جايگاه  شايسته او بوده وهست آرايش کند لذا از نظر او هنر يک مقوله ديني است ويک حقيقت متعالي ومقدس که نجات بخش بشريت بوده ويک رسالت فوق مادي ، متعالي وصد در صد انساني دارد اگر کمال انصاف را داشته باشيم ونگوييم تمامي بايد بپذيريم که عرصه گسترده چنين خصوصياتي را در هنر سنتي ميتوان سراغ گرفت يعني هنري که با آداب ، رسوم ، سنتها ، منبع وحي ، معرفت شهودي وتجليات دروني انسانها سروکار دارد ودر پي حقيقت جويي وکمال گرايي است ومي خواهد جلوه اي از معرفت حق تعالي را بر اثر هنري بتاباند کما اينکه سنت گراياني همچون رنه گتون ف کومارا سوامي ، انه ماري شيمل ، فريتهوف شوان ، تيتوس بور کهارت ، سيد حسين نصر و... هنر سنتي را هنري ماندگار با پايه واساس ونجات بخش دانسته وبر حسن وجمال ودرک ودريافت لحظات حضور هنرمند در محضر منبع وحي براي خلق آثار هنري تاکيد داشته اند.

 اين همه نقش عجب بر در وديوار وجود  هر که فکرت نکند نقش بود بر ديوار

در طبقه بندي کلي هنرها به هنر محض (pure  Art) وهنر کاربرديApplied  Art)) شاخص ترين هنر کاربردي يعني هنري که با دارا بودن زيبايي وارسته ومفهومي مي تواند سودمندي مشخص وجنبه کاربردي معين هنري که با دارا بودن زيبايي وارسته ومفهومي مي تواند سودمندي مشخص وجنبه کاربردي معين داشته باشد را صنايع دستي يا با واژه دقيق تر هنرهاي صناعي دانسته اند که هم حاصل معرفت شهودي بوده وهم اشاعه دهنده فرهنگ معنوي وفولکلور است وهم در متن زندگي فردي واجتماعي جاري است نکته مم در اين رهگذر آن است که نگاه از دريچه فرهنگ وهنر به صنايع دستي يا همان هنرهاي صناعي نبايد ونمي تواند به منزله نفي يا کم رنگ ساختن ارزشهاي اقتصادي واجتماعي اين هنر باشد چرا که هزاران سال است که صنايع دستي براي گروههاي کثيري از مردم ما به صورت مستقيم وغير مستقيم ايجاد شغل ودرآمد کرده وسهم ان در توليد نا خالص داخلي ، رشد وتوسعه اقتصادي وجلب وجذب گردشگران داخلي وتوريست ها غير قابل انکار است واساسا اين جنبه ها وجهات اقتصادي واجتماعي بوده است که باعث بستر سازي مناسب براي دوام صنايع دستي وادامه حيات فرهنگي وهنري آن در بطن جامعه شده است اما اين نکته را هم بايد بپذيريم که اگر هيچيک از جنبه ها وجهات اقتصادي ف اجتماعي وحتي سياسي صنايع دستي هم وجود نداشت ويا مطرح نبود که خوشبختانه کاملا هم مطرح است باز هم به واسطه آن که هنرهاي صناعي ، هنر ديني ، ملي وهويتي ماست ودر پيشينه تاريخي وحافظه فرهنگي ما شايسته ترين جايگاه را دارد وعزت وشرف ما در رابطه اي تنگاتنگ وناگسستني با آن قراردارد مي بايست در خورد توجه اي شايسته باشد.

  در اين مقاله نويسنده تلاش دارد که ضمن نگاهي نو به صنايع دستي وجايگاه رفيع وواقعي ان در فرهنگ وهنر ، دست اندرکاران را از حرکت به سوي قطبين که نهايتا به صرفه ، صلاح وفلاح جامعه نيست پرهيز دهد تا با برنامه جامع چشم انداز توسعه که در حال تدوين است واستفاده بهينه از امکانات بالقوه موجود ودانش ميان رشته اي که هنرهاي صناعي مي تواند با ميراث فرهنگي ، گردشگري ، مردم شناسي ، جامعه شناسي ، تاريخ و... داشته باشد ، بتوانيم از هنرهاي صناعي به عنوان يکي از اهرمهاي توسعه پيادار ودرون را استفاده کنيم.

 


برچسب‌ها: ميراث, معنوي, مردم شناسي, سيستان, استان
[ یکشنبه دهم فروردین 1393 ] [ 12:31 ] [ محسن صناعی ]
          مطالب قدیمی‌تر >>

.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

" محسن صناعی ؛ نویسنده وبلاگ دانشجویان کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاداسلامي زاهدان هستم".
این وبلاگ با هدف تبادل نظر و ایجاد یک نقطه مشترک برای دوستان و هم کلاسی های عزيز ایجاد شده است.منتظر نظرات و مطالب ارزشمندتان هستیم.

mohsen_sanayi@yahoo.com
  • سر سپرده
  • دانلود افزار
  • پی دی اف سنتر